Een nogal arrogant idee over mens buiten de kerk

Christelijke rituelen reserveren voor alleen de orthodoxe kerkleden is hoogmoedig en typerend voor kerkleiders die aan de ontwikkeling in de samenleving voorbijgaan.

Collega Suurmond (Trouw, 22 februari) poneert dat de meeste mensen sluimeren in een schijnbestaan waarvan ze het comfortabele middelpunt vormen. Ook u aan de ontbijttafel bent wellicht nooit ontwaakt en slijt uw dagen in de file, onkundig van het feit dat u vervreemd bent van God en van uzelf. Met andere woorden: wie niet in God gelooft, leeft in een schijnwereld, futiel en doelloos, slechts gericht op het eigen geluk. Vrijzinnige christenen zijn al niet veel beter: mild humaan gaan ze om met de christelijke traditie die ze enige aantrekkingskracht proberen te geven. Suurmond zegt dat dit onaardig klinkt. Het is wereldvreemd.

Mensen geven op zeer uiteenlopende wijzen existentiële ervaringen vorm. Gelovigen vinden in vaststaande kerkelijke rituelen kracht en troost. Niet gelovigen, en gelovigen die van het instituut kerk afgedreven zijn, zoeken andere wegen om existentiële momenten te markeren, zoals geboorte, levensverbintenis en dood die -collega Suurmond schijnt het te vergeten- echt niet door het christendom zijn uitgevonden. Wie, los van de kerk, op zoek gaat naar een passend ritueel, zoekt in meerdere tradities, de christelijke incluis en, niet te vergeten, bij de eigen creativiteit. De bloemenregen bij een welkomstviering, de stille tocht bij zinloos geweld, het horen van het lievelingslied van de overledene: volgens Suurmond, zijn deze buitenkerkelijke rituelen gecastreerd en kunnen daarom geen nieuw leven verwekken. De vreselijke waarheid van het existentiële moment wordt toegedekt en feitelijk ontkend. God wordt gereduceerd tot een lieveheersbeestje. Met dit genadeloze oordeel verwoordt Suurmond een fundamentalistische christelijke arrogantie die zich tevergeefs tegen de huidige geseculariseerde wereld afzet. De rijke christelijke traditie houdt hij angstvallig binnen de muren van de kerk. De kracht en de troost die religieuze rituelen kunnen verlenen, zijn volgens hem alleen bestemd voor de uitverkorenen die de leer aanvaarden en God beleven op die ene, door de kerk aangegeven wijze.

Ik zie het totaal anders. Net als andere godsdiensten bezit het christendom rituele instrumenten met een eigen zeggingskracht, zoals doop, huwelijk en uitvaart.

Zelf verzorg ik al jaren geseculariseerde plechtigheden voor mensen die, buiten de kerk, diepgang willen geven aan de belangrijke momenten van hun leven. Een deel van de rituelen is afkomstig uit de christelijke traditie, maar geseculariseerd uitgevoerd. Nooit ben ik gestuit op gebrek aan authenticiteit, of op een minder waardevolle invulling dan in een kerkelijke setting. Integendeel. Hier past respect, geen arrogantie.