De schuld van het kapitaal

In Duitsland woedt een zogeheten kapitalisme-debat - en dat gaat van klits, klats, klandere. Stralend middelpunt is SPD-voorzitter Franz Müntefering. Sinds twee weken trekt hij van leer tegen het grootkapitaal.

Dat krijgt te veel macht over de politiek, betoogt hij. Zijn partij moet een antwoord vinden op de vraag ,,hoe we in tijden van globalisering een sociale markteconomie kunnen blijven, zonder in de pure markteconomie af te glijden.'' Want: ,,De economie is er voor mensen en niet omgekeerd.''

Voorts vaart Müntefering uit tegen zakkenvullers. Exponent van 'het kapitalisme dat wij bestrijden' vindt hij Josef Ackermann. De Zwitserse baas van die Deutsche Bank (inkomen: ruim 10 miljoen euro) tekende dit jaar duizenden ontslagbriefjes, om de al fatsoenlijke winst verder op te voeren.

De meeste aandacht trok Müntefering met zijn betoog over buitenlandse investeringsmaatschappijen die Duitse bedrijven opkopen, uitbenen en weer versjacheren: ,,Veel investeerders verspillen geen gedachte aan de mensen wier banen zij vernietigen''.

Om in het losgebarsten debat goed beslagen ten ijs te komen, liet Müntefering een lijstje opstellen met de tien meest 'rabiate' bedrijven. Op dat lijstje, dat vorige week uitlekte, pronken investeringsmaatschappijen die Duitse bedrijven als Siemens en Wincor Nixdorf nieuw leven hebben ingeblazen, en daarmee juist veel banen hebben geschapen. Woedend waren de reacties. Müntefering jaagt investeerders weg, terwijl de regering hen juist wil verleiden tot meer investeringen.

,,Om te kotsen'', vindt werkgeversvoorzitter Dieter Hundt de geentameerde discussie. Nog verder ging de Münchense historicus Michael Wolffensohn. Volgens hem bezondigt Müntefering zich aan het spraakgebruik van de nazi's, omdat hij de investeringsmaatschappijen een 'sprinkhanenplaag' heeft genoemd. ,,Zestig jaren na dato worden mensen weer met dieren gelijkgesteld die als plaag 'vernietigd' en 'uitgeroeid' moeten worden'', schreef de professor. Ook dat stuitte weer op verontwaardiging.

Over bijval heeft Müntefering niet te klagen. Günter Grass ondersteunt hem, EU-commissaris Günter Verheugen begroet het debat over de 'maatschappelijke verantwoordelijkheid van ondernemingen', zelfs enkele CDU-politici vinden dat ook.

Wat meer is: 69 procent van de bevolking is het eens met de SPD-chef. Die slaagt er nu al twee weken in het balletje hoog te houden, zonder ook maar één concreet voorstel te doen. Daarmee rijst de verdenking dat Müntefering, met belangrijke verkiezingen in Noordrijn-Westfalen voor de deur, vooral de aandacht wil afleiden van lauwe economie en hoge werkloosheid onder zijn regering - onder het motto van een liedje met een oud refrein: ,,'t Is de schuld van 't kapitaal.''