'Kinderen van asielzoekers verpieteren'

Asielzoekerskinderen hebben in de eerste jaren van hun leven zoveel stress dat ze voor het leven beschadigd raken, zegt gezinstherapeut Joost Bosland.

,,Die kinderen die vijf jaar of langer met hun ouders hier wachten op een status, verpieteren. Letterlijk'', ziet Bosland dagelijks. Hij werkt vier dagen per week als gezinstherapeut in Den Bosch, waar een speciaal team zich buigt over de psychische noden van kinderen in asielzoekerscentra.

,,Je ziet die kinderen zich langzaam terugtrekken. Ze lachen nog wel, maar het doet allemaal doods aan. Jonge kinderen die echt niet meer willen. Het is heel eng om te zien en ik kom het in de gewone jeugdzorg nooit tegen. Wij kunnen ze niet helpen, want wat wij aan positieve inbreng hebben, valt in het niet in vergelijking met de dagelijkse achteruitgang van hun situatie.''

Bosland werkt mee aan aan het project '26000 gezichten', waarin filmmakers zich bekommeren om asielzoekers die jaren wachten tot ze te horen krijgen of ze in Nederland mogen blijven. Zondag begint op Nederland 3 een nieuwe serie films. Achttien kinderen en jongeren laten in vijf minuten een stukje van hun dagelijks leven zien. Bosland hoopt dat de Tweede Kamer, die vorige week tegen een generaal pardon bleek te zijn, alsnog tot inkeer komt. Minister Rita Verdonk bekijkt momenteel alle dossiers van de duizenden asielzoekers die nog onder de oude wet vallen en al jaren op uitsluitsel wachten.

,,Ik behandel een jongetje dat in de acht jaar dat hij in Nederland is, acht keer moest verhuizen. Hij is hier geboren. Nu zit hij in een klein centrum en gaat naar een school in de buurt. Daar wordt hij gepest. Klasgenootjes willen niet spelen met kinderen van het centrum, kinderen mogen niet bij hem spelen van hun ouders.''

,,Dit jongetje is murw gebeukt. Hij heeft angst over de toekomst, voelt zich niet welkom. De ouders hebben geen geld, hij draagt tweedehands kleding en woont met zijn familie in een kamer met vijf bedden. Zijn vader is zo kapot dat hij 's nachts schreeuwt.''

,,Net als alle asielzoekerskinderen is ook dit jongetje heel bang dat hij weg moet. Jongere kinderen kennen vaak het land niet waar ze vandaan komen. En het beeld dat door hun ouders in stand wordt gehouden, is dat dat land heel erg gevaarlijk is. Die kinderen groeien op in angst dat ze ernaar terug moeten.''

Bijna alle asielzoekers komen uit oorlogslanden als Afghanistan, Soedan, Rwanda, ziet Bosland. ,,De stress van de ouders heeft een enorme invloed. Neem een meisje van twaalf: zij durft haar getraumatiseerde moeder niet alleen te laten.''

Ook is de manier waarop sommige kinderen moesten vluchten heel traumatisch geweest. Gezinnen uit Tsjetsjenië en Azerbeidzjan hebben jarenlang in Rusland rondgezworven en zijn opgejaagd, voor ze in een vrachtwagen naar Nederland kwamen. ,,Vaak moeten ze alsnog terug naar het land van herkomst, omdat hun verhaal niet valt onder de categorie oorlogsleed.''

,,Ik heb een gezin in therapie met een jongen van veertien uit Rwanda. Zijn vader is voor zijn ogen vermoord toen hij zeven was. Vervolgens is hij met zijn moeder en zusje gevlucht. Hij heeft last van herbelevingen, is suicidaal. Hij kan niet over zijn vader praten zonder heel wild te worden van angst en ontzetting. Ze krijgen geen status, omdat hun verhaal niet bewijsbaar is. Wij hebben een brief geschreven aan het ministerie, dat volgens ons een kind van die leeftijd niet in staat is posttraumatische stresstoornis te simuleren. Maar die brief wordt als niet terzake doende ter zijde gelegd. We hebben heel weinig invloed.''