Stukje Grebbelinie uit mei '40 hersteld

De Liniedijk tussen Woudenberg en Scherpenzeel (U) heeft weer een loopgraaf. Het hout is nu geïmpregneerd met groene ekoverf in plaats van het zwarte carboleum van 65 jaar geleden, maar verder kloppen alle details.

Johan Lagerweij, 74, verloor zijn vader en oom in de Tweede Wereldoorlog en ziet het herstel van het stukje Grebbelinie, compleet met mitrailleurnest en uitkijkhut, als een soort laatste opdracht. Hij kan nu nog overbrengen wat er destijds in zijn streek is gebeurd.

Voor de oorlog had de Duitse generaal Zickwolff al geconstateerd dat de inundatie rond Scherpenzeel en Woudenberg op z'n smalst was. Ook hier was water toegelaten tot de weilanden, maar meer dan drassig wilden die niet worden. Scherpenzeel is in mei 1940 grotendeels platgeschoten en nog wel door eigen vuur, maar de Grebbelinie hield er stand. Pas toen de Duitse troepen verderop bij de Grebbeberg doorbraken en Rotterdam werd gebombardeerd, capituleerde Nederland.

De loopgraaf wordt vandaag officieel geopend, tegelijk met een expositie over de Grebbelinie in boerderij De Beek, door Boerderijenstichting Utrecht uitgeroepen tot boerderij van 2004. En meteen ook opent de burgemeester van Scherpenzeel er het nieuwe recreatieseizoen. Fietsers komen hier langs als ze de lokale knapzakroute afleggen en voor wandelaars is er een 'klompenpad'.

Het idee voor de loopgraaf komt van Lagerweij, zijn vereniging Oud-Scherpenzeel en de Stichting Oud-Woudenberg, die jaarlijks al een tentoonstelling organiseerden op De Beek. Als de coördinator landschapsbeheer Utrecht genoeg subsidie heeft gevonden, blijft de expositie 'Grebbelinie in het vizier' permanent op de boerderij. Wel zo leuk voor de fietsende mannen, denkt Chris Sangers van Vereniging Oud Scherpenzeel. ,,De boerderij had al een quiltwinkel, dus de vrouwen vermaakten zich wel.''

Dankzij het geheugen van Johan Lagerweij is de loopgraaf een exacte kopie van het houten bouwwerk van destijds -de groene verf uitgezonderd. Als jongen hielp hij mee toen de verdedigingswerken werden gesloopt. Hij wist nog dat de houten plankieren op de grond waren afgetimmerd met ijzerdraad, om uitglijden te voorkomen. Elk ijzerdraadje is, net als toen, met vijf krammen vastgetimmerd. Ook de uitkijkhut bovenin een boom is door Lagerweij nagemaakt. Met zijn 74 jaar en een slecht been, klimt hij nog rap via de klimhaken naar boven.

Zoals hij 65 jaar geleden met een soldaat mee omhoog mocht, zo gaan leerlingen van groep acht straks ook de boom in. Het herstelde stukje linie is namelijk niet alleen bedoeld voor dagjesmensen. Landschapsbeheer Utrecht en de vrijwilligers zorgden voor een lespakket. Chris Sangers heeft zich net als andere leden van de historische verenigingen opgeworpen als gids. ,,Ik heb al een klas rondgeleid en je merkt aan de gerichte vragen van de scholieren dat ze echt geïnteresseerd zijn. Met handenarbeid hadden ze zelf een periscoop gemaakt van karton en spiegels, die ze in de loopgraaf konden uittesten. Zo keken soldaten ook over de rand, zonder hun hoofd bloot te hoeven stellen aan kogels. De kinderen kunnen de geschiedenis hier echt beleven en onthouden ook wat ze leren. Ze weten allemaal wat 'inundatie' is.''