Amsterdam bezwijkt onder de hotspots

Neem een oude tramremise, een gasfabriek of een paar oude havengebouwen. Knap die op, zet er een theaterzaal, oefenruimtes en een trendy café in, en zie: een nieuwe hotspot is geboren.

Ingeklemd tussen Ringvaart en spoordijk ligt in Amsterdam-Oost een verrassend groot en wat spookachtig voormalig bedrijventerrein. Een metaalhandel, een dierenasiel, een snookerhal -je kunt er voor van alles en nog wat terecht. Er staan imposante 19de-eeuwse gebouwen als de voormalige Oostergasfabriek en een verlaten tramremise met alarmerende bordjes: 'Gevaarlijk asbest. Niet betreden'.

Gigantische stapels puin getuigen van de vorig jaar begonnen sloop en sanering van het zwaarvervuilde terrein. Daar kijken de medewerkers van het projectbureau Polderweggebied, in het voormalige politiebureau, dagelijks op uit.

In 2009 ziet het er hier allemaal heel anders uit, vertelt woordvoerder Judith Pieters, met 600 huizen, een winkelcentrum, het nieuwe stadsdeelkantoor en horeca. Er komen een centrum voor beeldende kunst en een muziekcentrum met repetitie- en opnameruimten en een podium. De oude, ronde gashouder herbergt straks het Huis voor de Dans. Pieters: ,,Dit wordt het centrum van stadsdeel Oost/Watergraafsmeer. Een nieuwe wijk, waarin het oude industriële karakter nog zichtbaar is.''

In Amsterdam is het inmiddels een beproefd recept, met als paradepaardje de metamorfose van de oude Westergasfabriek. In het kielzog hiervan is het voorheen nogal sleetse stadsdeel Westerpark zowaar hip geworden. En er komt meer aan.

Zo is in het Oostelijk Havengebied jarenlang gesoebat over pakhuis De Zwijger. Lange tijd was onzeker of het uit 1933 daterende gebouw nog te redden viel. Maar onlangs begon een grondige renovatie, die het gebouw moet omtoveren tot een 'pakhuis voor de creatieve industrie' met mediabroedplaatsen, radio- en tv-studio's en een café-restaurant.

En vorige maand ging de stadsdeelraad van Oud-West akkoord met plannen voor de ruim honderd jaar oude tramremise. Een vriendenclub rond tv-producent Harry de Winter wil in de langgerekte loodsen met stoffige glazen daken het nieuwe cultuurcentrum De Hallen huisvesten. Daarin komen onder meer twee theaters, filmzalen, een jazzclub, restaurants en een poppodium.

,,Allemaal overdekt'', zegt De Winter. ,,Je gaat erheen voor een film of concert, of helemaal zonder plan. We richten ons niet op de kids van het Leidseplein, maar op een doelgroep van boven de dertig, hoger opgeleid.'' Off-Broadway, kenschetst hij de sfeer. Maar of het allemaal doorgaat -De Winter durft het niet met zekerheid te zeggen. Elk stadsdeel voert zijn eigen culturele beleid. Het wordt zo zoetjes aan hoog tijd voor enige regie in de hoofstad.

Zie pakhuis De Zwijger, zegt De Winter: ,,Daar is net zes miljoen subsidie in gestoken. En daar moeten wij dan tegen concurreren.'' En kijk naar de overkant van het IJ, naar het NDSM- en het Shell-terrein. Ook daar zijn plannen voor theaters, voor stand-up comedy, noem maar op. ,,Overal gebeurt hetzelfde. In ons plan voor De Hallen zijn de theaters nu de zwakke plek geworden. Daar kan het hele project op instorten.''