Dictators voor vrijheid en democratie

Dictators noemen opstandelingen 'terroristen' en moslims 'fundamentalisten' en krijgen zo een vrijbrief

George W. Bush blijft successen boeken. Zijn hartstochtelijke oproep aan alle onderdrukte volken om de ketenen af te werpen en toe te treden tot de familie van vrije naties, heeft deze week opnieuw gehoor gevonden. In het uiterste oosten van Oezbekistan stonden vrijheidsstrijders op tegen de wrede tirannie van president Islam Karimov. Ze bestormden een politiebureau en een wapendepot en bevrijdden een aantal politieke gevangenen.

Helaas sloeg Karimov onmiddellijk keihard terug. De opstand werd in bloed gesmoord. Naar schatting 700 tot 1000 burgers werden door militairen neergeschoten. Een onbekend aantal Oezbeken vluchtte naar het aangrenzende Kirgizië.

Het was trouwens in Kirgizië dat de vlam van de vrijheid al eerder werd ontstoken. Nog geen twee maanden geleden werd de dictator van het land door het volk weggejaagd. Toen reeds werd verondersteld dat dit invloed zou hebben op de oppositie in Oezbekistan, zoals deze week inderdaad het geval bleek te zijn. De regimes in de nabijgelegen republieken Turkmenistan en Kazachstan tonen zich eveneens bezorgd. Het is veelzeggend dat de machtswisseling in Kirgizië in Turkmenistan geheel werd doodgezwegen. President Bush kan dus tevreden zijn, maar hij is het merkwaardig genoeg niet. De reactie van de Amerikaanse regering op de gebeurtenissen in Oezbekistan is zelfs zonder meer terughoudend geweest. Ze toonde zich wel enigszins bezorgd over de schietpartij en vroeg dictator Karimov in milde bewoordingen toch vooral 'openheid en toegankelijkheid' te betrachten, maar ze waarschuwde tevens voor 'mensen die geweld uitlokken' waarmee alleen de opstandelingen bedoeld kunnen zijn.

Ook valt op dat Amerika zich niet heeft aangesloten bij de eis tot een onafhankelijk onderzoek naar de moordpartij in Oezbekistan, zoals gesteld door de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de Verenigde Naties en ondersteund door de Britse minister van buitenlandse zaken en door Navo-secretaris-generaal De Hoop Scheffer.

Gruwt president Bush dan niet van het Oezbeekse regime, dat in de media 'totalitair, corrupt en wreed' wordt genoemd? Moet na bijna vijftien jaar schrikbewind geen halt worden toegeroepen aan een despoot als Karimov?

Nee, volgens Bush niet. Hij beschouwt Karimov als een goede vriend van de Verenigde Staten en hij steunt zijn regering met een mooie stroom dollars. Karimov heeft van zijn kant een vliegbasis voor de Amerikanen beschikbaar gesteld en hij werkt con amore samen met de CIA indien deze dienst terreurverdachten wil laten 'verhoren' op een manier die zelfs in het Amerika van Bush niet passend wordt gevonden. Het verbaast dan ook niet dat Karimov is toegetreden tot de befaamde coalition of the willing die al jaren bezig is in Irak vrijheid, rechtsstatelijkheid en democratie te vestigen.

Trouwens, ook Vladimir Poetin is warm bevriend met president Karimov en ook hij heeft de beschikking over een militaire basis in Oezbekistan. Als representant van Rusland is hij er kind aan huis: Oezbekistan is evenals Kirgizië, Turkmenistan en Kazachstan een voormalige sovjet-republiek. De gebieden kwamen na 1991 wel op eigen benen te staan maar ze bleven uiteraard de belangstelling van Rusland behouden.

En zo biedt dit Centraal-Azië vandaag de dag een boeiend schouwspel: lange tijd een mondiale achterbuurt, maar sinds enkele jaren in de gunst van twee wereldmachten, Amerika en Rusland, die ver van huis zogenaamd onafhankelijke staten als militair steunpunt en eventueel als uitvalsbasis gebruiken.

De reden is duidelijk: Centraal-Azië is een islamitisch gebied, met een deels militante bevolking die zich verzet tegen inmenging van buiten. Ze is door de Russen eeuwenlang onderdrukt en sinds de stichting in 1919 van de Sovjet-Unie genadeloos vervolgd. Alleen al in Oezbekistan werden honderden moskeeën verwoest, in een poging de islam in naam van de sovjet-Verlichting uit te roeien. Honderdduizenden inwoners ontvluchtten destijds om geloofsredenen hun land.

Na het einde van de Sovjet-Unie in 1991 werd de vervolging door het regime van Karimov voortgezet. Volgens Human Rights Watch zitten in Oezbekistan momenteel ongeveer 7000 moslims om hun geloof gevangen. Oppositionele stromingen zijn in de ban gedaan: 'bandieten' volgens Karimov.

Dat heeft de dictator jarenlang een slechte naam bezorgd maar inmiddels is hij ontdekt door Bush en gepromoveerd tot een medestander in de mondiale war on terror, waarbij ook Poetin zich heeft aangesloten. En zo is Centraal-Azië een regio geworden waar Amerikaanse en Russische belangen elkaar ontmoeten en waar de regerende repressie- en martelspecialisten politieke en militaire steun van buitenlandse vrienden ontvangen.

De dictators zitten er op rozen. Door opstandelingen 'terroristen' te noemen en alle moslims 'fundamentalisten', hebben ze een vrijbrief om elk mogelijk geweld tegen de eigen bevolking aan te wenden. Daar dit geweld inderdaad tot terreuraanslagen leidt, zoals hier en daar het geval is geweest, kunnen de plaatselijke zetbazen van Washington en Moskou er zeker van zijn dat ze vrijuit gaan.

Nog steeds vragen in ons land talloze brave burgers zich af waar die afschuwelijke haat van de islamwereld tegen het Westen toch vandaan mag komen. Helaas slagen ze er niet in verder te kijken dan de Linnaeusstraat en blijven ze in het gunstigste geval naar bedenkelijke passages in de Koran speuren. Het antwoord is elders te vinden: wie moordt en martelt, kweekt moordenaars en martelaren, tot in het zevende geslacht. Schuldigen én onschuldigen betalen ervoor met hun leven.