Wie ziet er nog zand op het strand?

Nu de zomer voor de deur staat, zullen de stranden weer overbevolkt raken met drommen mensen. De kust moet daarom opgedeeld worden in rustige en drukke zones.

Het is inmiddels een bekend beeld: bij mooi weer staan er kilometerslange files op de wegen naar de kust. Strandtenten bij Bloemendaal en Scheveningen trekken in de zomer met dancemuziek een hip en jong publiek. Patattenten staan tussen een stomende vleesmassa van zonnebadende mensen. En op de rustigere stranden worden 'funsporten' uitgeprobeerd zoals bijvoorbeeld het kite-buggyen, duinsoaring (een vorm van schermvliegen), hanggliding (deltavliegen), moutainboarding en blokarting.

Nog steeds lijkt het niet vol genoeg, daar gemeenten gemakkelijk nog meer vergunningen uitgeven voor weer nieuwe strandhuisjes. Langzaamaan slibt het strand dicht. Moeten we niet eens gaan denken aan het instellen van drukke en rustige zones op het strand? Dat is niet alleen goed voor mensen die de echte rust zoeken, maar ook voor de natuur en bovenal voor de veiligheid van het strand. Tot nu toe blijkt het strand een blinde vlek te zijn in het Nederlandse overheidsbeleid. Alleen de gemeenten doen af en toe pogingen om te komen tot een strandbeleid, maar dit beperkt zich veelal tot de stranden direct rond de dorpen.

Het strand moet (uiteraard) aantrekkelijk blijven voor toeristen. En juist daarom is het vastleggen van drukke en rustige stranden in heldere regelgeving belangrijk. Het biedt toeristen duidelijkheid.

Wellicht een ander belangrijk argument om het strand in zones in te delen, is dat de veiligheid een steeds belangrijkere rol speelt. De zeespiegel zal de komende jaren stijgen, terwijl het land daalt. Daarnaast is bekend dat er bij toekomstige stormen grotere golven op onze kust zullen beuken dan tot nu toe werd aangenomen. Dit betekent dat badplaatsen als Bergen, Egmond, Zandvoort, Noordwijk en Scheveningen nu en in de toekomst niet veilig zijn. De kans op overstromingen en het wegslaan van delen van de kust is zeer reëel geworden.

Het is dan ook onvoorstelbaar dat er bij verschillende gemeenten en provincies een discussie gaande is over het jaarrond toestaan van paviljoens op het strand. Gemeenten zouden moeten vastleggen dat er op zwakke plekken langs de kust, daar waar de duinen smal zijn, geen (buitendijkse) bebouwing (meer) mag plaatsvinden.

En dan is er het argument voor de natuur. Op plekken waar strandpaviljoens staan, wordt het zand tegengehouden. Dit gaat ten koste van de natuurlijke dynamiek van het duingebied. Het strand en de duinen komen als het ware los van elkaar te staan. Deze verstarring leidt tot soortenarme, stugge duinen die over het algemeen minder bestand zijn tegen stormen omdat ze zichzelf minder goed kunnen herstellen. Hoe zou dat dan moeten, zo'n zonering? Het strand zou verdeeld kunnen worden in een viertal zones: een bruisend strand, druk strand, rustig strand en een stil strand. Een 'bruisend strand' is zeer druk, heeft veel voorzieningen in de vorm van zomerpaviljoens, strandhuisjes en zelfs jaarrondpaviljoens. Zulke stranden zijn randstedelijk te vinden ter hoogte van bebouwde boulevards en zijn bereikbaar per auto. Het is hier het hele jaar door druk, ook 's winters. Denk aan Zandvoort en Scheveningen. Ook een 'druk strand' heeft veel voorzieningen, zoals zomerpaviljoens, is bereikbaar per auto, maar is 's winters rustig. Hier is veel vaste recreatie door de nabijheid van bungalowparken en hotels. Voorbeelden zijn Julianadorp, Bloemendaal aan Zee, Noordwijk en Vlissingen.

Een 'rustig strand' heeft alleen kleine voorzieningen, is alleen bereikbaar voor fietsers en wandelaars, soms te paard en is 's winters stil. Voorbeelden van dergelijke stranden die er al zijn, zijn natuurgebieden, zoals bij Schoorl in Noord-Holland, delen van Meijendel in Zuid-Holland en de Verklikkerduinen in Zeeland. Een 'stil strand' ten slotte, heeft gedurende het hele jaar weinig bezoekers. Er zijn geen voorzieningen en het gebied is alleen goed bereikbaar voor wandelaars. Deze stranden liggen aan natuurgebieden als het Zwanenwater, delen van de Amsterdamse waterleidingduinen en grote delen van de Waddeneilanden. De overheid kan dus een rol spelen door de bereikbaarheid van het strand te beïnvloeden.

Strandzonering zou zeker onderdeel moeten zijn van de streekplannen van provincies, maar ook zou de landelijke overheid een wettelijk kader moeten maken, waarbinnen de provincies de zoneringen zouden kunnen bepalen.

Het is voor alle partijen van belang dat er een einde komt aan de onduidelijkheid over vergunningen en het gedogen van allerlei activiteiten aan het strand. Dat is goed voor het toerisme, voor de veiligheid van de kust én goed voor de natuur. Dus uiteindelijk voor ons allemaal.