De ene Eurostaat komt er in een snel tempo aan

De EU Grondwet zou de burger meer stem geven. Maar deze stelling van minister-president Balkenende is flinterdun en ze toont aan hoe mager het pakket voordelen is.

Minister-president Balkenende stelt in Trouw (Podium, 14 mei) dat met de Grondwet de stem van de Europese burger krachtiger zal doorklinken in Brussel en wijst op de kleine stapjes vooruit ten gunste van het Europese parlement. Winstpunten inderdaad, maar het resultaat is nog steeds volstrekt onvoldoende om Europa democratisch te kunnen noemen. Want dat kleine beetje extra zeggenschap gaat naar ruim 700 europarlementariërs met wie de bevolking geen enkele binding heeft.

De stelling dat duidelijk wordt afgebakend waar Brussel zich wel en niet mee mag bemoeien, wordt flinterdun onderbouwd. De Tweede Kamer kan een voorstel van de Europese Commissie 'ter heroverweging' terugsturen als acht andere landen ons oordeel binnen enkele weken overnemen. Als de Commissie na die heroverweging voet bij stuk houdt, hebben de nationale parlementen geen enkel instrument om ongewenste Brusselse bemoeienis tegen te houden. Tel uit je winst.

Het derde voordeel is, meent de premier, dat Europa doorzichtiger wordt. De vergaderingen van de Raad van Ministers worden openbaar. Het is echter een illusie te denken dat de politieke meningsverschillen opeens in het openbaar uitgevochten gaan worden. De belangrijkste processen zullen achter gesloten deuren blijven plaatsvinden en de Raad zal nog slechts tijdens rituele bijeenkomsten beslissingen nemen die al lang en breed zijn bekokstoofd. Dat is ook logisch en bovendien de reden dat nog nooit iemand heeft voorgesteld om in Nederland de ministerraad openbaar te maken. Dit voorstel leidt dus slechts tot schijntransparantie.

De nieuwe transparantie zal ook helpen de bureaucratie te bestrijden, stelt de premier, om daarna de hoeveelheid bureaucratie uit Brussel te bagatelliseren. Maar wie niet erkent dat deze bureaucratie stuitend is, kan niet oordelen over effectieve bestrijding ervan. Laten we niet vergeten dat de Brusselse politici die deze Europese bureaucratie hebben geschapen, ook de scheppers van deze Europese Grondwet zijn.

Het is niet verwonderlijk dat zij niet kwamen met een heldere en overzichtelijke bundeling van de rechten van de burgers en hun verhouding tot de instellingen, maar met 500 pagina's met 448 onleesbare artikelen, 2 preambules, 36 protocollen, 2 bijlagen en 48 verklaringen. Waarin nota bene zelfs details als de sluitingsdatum van de Tsjechische staalfabriek Duo zijn vastgesteld. De Europese Grondwet is geen instrument ter bestrijding van de bureaucratie, maar een product ervan.

De Grondwet zou volgens Balkenende geen bedreiging zijn, maar een versterking van onze identiteit. Hier lijkt hij zijn gevoel voor proporties toch even kwijt te zijn. We hebben het nu over een EU van 25 landen met ruim 450 miljoen inwoners. Nederland is misschien wel de grootste van de kleintjes. Onze bevolking maakt ongeveer 3 procent uit van de EU-populatie. Aangezien de Europese Grondwet nieuwe stemverhoudingen regelt, waarbij het aantal inwoners het gewicht van de stem bepaalt, kan zelfs een kind uitrekenen dat onze invloed steeds kleiner wordt. Als straks ook grote landen als Turkije en misschien Oekraïne aansluiten, wordt onze positie verwaarloosbaar. Met de beste wil van de wereld kan ik dit niet uitleggen als een versterking van de positie van Nederland in Europa.

Een van mijn grootste bezwaren tegen deze Grondwet wordt door de premier helaas niet aangeroerd. En dat is dat de EU zich steeds meer en sneller ontwikkelt tot een Europese staat. Dit wordt bij hoog en bij laag ontkend door Nederlandse voorstanders van deze Grondwet. De premier en zijn ministers beweren dat dit document juist een streep trekt. Ook Wouter Bos stelt dat met deze Grondwet de 'Superstaat Europa' wordt afgehouden.

Maar daar blijkt een flink aantal van hun medestanders toch heel anders over te denken -en dan gaat het niet om de minsten. Zo zei de Belgische premier Guy Verhofstadt: ,,De Europese Unie eigent zich alle instrumentaria toe van een federale staat. De sluitsteen is het Grondwettelijk Verdrag.'' Ook de recente uitspraak van de Duitse minister voor Europese zaken, Martin Bury, laat niets aan duidelijkheid te wensen over: ,,De Europese Grondwet is het geboortecertificaat van de Verenigde Staten van Europa.'' Met zulke openhartige medestanders wordt het natuurlijk ook moeilijk om vol te houden dat de tegenstanders spoken zien.

De premier besluit zijn betoog met de wens dat heel veel mensen 1 juni zullen meeschrijven aan het volgende hoofdstuk van de Europese geschiedenis. Die wens deel ik met hem. Ik hoop dat veel mensen van deze historische kans gebruikmaken om 'nee' te zeggen tegen deze Europese Grondwet, zodat er eindelijk een echt debat kan ontstaan over de toekomst van Europa, de Europese Unie en de plaats van Nederland hierin.