Beste Samir A.,

Vlak voor Pinksteren heb je me aangesproken op de tramhalte bij het Haagse Hollands Spoor. Je vroeg me of ik 'Arabist Jansen' was. Ik gaf dat aarzelend toe, en daarop zei jij dat ik op de televisie over jou gepraat had. Dat gaf me eerlijk gezegd het gevoel dat ik iets had gedaan dat niet hoorde. Ik heb je toen gevraagd wie jij dan wel was, waarop je je voorstelde als 'Samir A.', en me vroeg of ik inderdaad Arabisch gestudeerd had. Mijn antwoord was bevestigend. We hebben het er toen nog even over gehad dat ik denk dat het voor jou nu een moeilijke tijd is, want voor iemand die net terug is uit de gevangenis, zelfs als je bent vrijgesproken (of juist dan!), is het nu eenmaal niet eenvoudig met je oude contacten de oude vertrouwdheid terug te vinden, maar je liet me weten dat daar geen probleem mee was. Na ons beleefde foersa sa'iida gingen we ieder weer ons weegs.

Ik neem aan dat jij het inderdaad was, en niet een andere Nederlandse Marokkaan die grappig wou doen. Omdat ik op weg was naar een bijeenkomst over de vraag hoe we naar islamitisch geïnspireerd terrorisme zouden kunnen en moeten kijken, was ik niet alert genoeg, ik had je natuurlijk moeten vragen om samen even een kopje koffie te gaan drinken, om door te praten over iets dat we allebei belangrijk vinden: het antwoord op de vraag wat de islam precies van moderne mensen eist.

Ik moet zeggen dat je een bijzonder vriendelijke uitstraling hebt, en ik vind het jammer dat ik de gelegenheid om wat langer met je te praten voorbij heb laten gaan. Als we er wel even rustig bij hadden kunnen gaan zitten, denk ik dat we het over een aantal dingen wel eens geweest zouden zijn.

Mohammed, de profeet van de islam (tsja, ik ben nu eenmaal katholiek en geen moslim, ik zou het raar vinden om nu 'vrede zij met hem' achter zijn naam te tikken, iets dergelijks doen katholieken na de naam van Jezus nu eenmaal ook niet) - Mohammed dus heeft destijds zowel in Mekka als in Medina alle daar bestaande vormen van macht en gezag bestreden. 'Taghoet' is het woord dat de Koran voor zulke macht gebruikt, en diezelfde term wordt zoals jij natuurlijk weet nog steeds voor hedendaagse niet-islamitische machten gebruikt.

Ik denk dat ik precies weet waarom Mohammed 'Taghoet' bestreed, en jij natuurlijk ook, maar hier ligt het punt waar we van mening verschillen. Ik denk dat hij dat deed omdat de maatschappij in Mekka en Medina staatloos was. De Mekkaanse gemeenschap en de gemeenschap in Medina kenden geen overheid. Mohammed nu wenste (onder andere) de gemeenschap waar hij deel van uitmaakte een overheid te schenken, zoals volgens de Koran ook profeten als Jozef (nog wel onder een heidense Farao!) hun volk een humane en zorgzame overheid gegeven hebben.

Zoals ik de Koran lees, wil de tekst niet alleen waarschuwen voor de Laatste Dag en het Laatste Oordeel. De Koran wil nog iets: de antieke Arabieren, die een hard, primitief en anarchistisch leven leidden, er toe brengen een staat te stichten die het leven leefbaarder zou maken. Een staat die zijn taken naar behoren verricht, vervangt immers het recht van de sterkste door recht.

Natuurlijk wilden Mohammed en zijn tijdgenoten (die allen nog met één been in het staatloze antiek-Arabische heidentijdperk stonden) dat die staat islamitisch zou zijn. Natuurlijk bestreden Mohammed en de zijnen elke alternatieve bron van macht in Mekka en Medina, hoe onbetekenend die ook was. Er is niemand die denkt dat een andere koers iets zou hebben opgeleverd. De generatie van Mohammed streefde naar de vorming van een complete en humane staat, had daarbij last van allerlei tegenwerking, en je kunt zonder gebruik van geweld nu eenmaal geen staat stichten, kijk naar zelfs de geschiedenis van Nederland in de 16de eeuw.

Maar nu komt wat ons vermoedelijk verdeelt: ik denk niet dat in de huidige situatie, waar er al staten zijn, er nog veel noodzaak bestaat tot het vernietigen van niet-islamitisch (deel)gezag, laat staan een noodzaak tot het vernietigen van staten. De staten in het Westen zijn meestal democratisch, en hebben een door de bevolking in vrijheid gekozen regering die regelmatig afgelost wordt. In het Midden-Oosten ligt het hier en daar heel erg anders, daarover zijn we het waarschijnlijk weer geheel eens, ook al is het moeilijk te zeggen wat daar aan te doen is.

Het ging, zoals ik althans het begrepen heb, Mohammed niet om het vernietigen, maar om het opbouwen van een staat. Waar zo'n staat er al is, hoeft hij niet opgebouwd maar alleen nog maar verbeterd te worden, want ook het beste is immers altijd nog voor verbetering vatbaar. Die verbeteringen wil een moslim die de islam ter harte gaat natuurlijk in islamitische richting zoeken, daarover zal niemand verbaasd zijn. Ieder streeft verbeteringen na die vanuit zijn eigen perspectief de wereld een betere plek maken.

Het christendom zit wat dat betreft eenvoudiger in elkaar. De eerste twee, drie eeuwen van het christendom hebben zich afgespeeld binnen het Romeinse rijk, een krachtig en efficiënt wereldrijk. De macht en de aanwezigheid van dat rijk zijn voor de meeste christenen eeuwenlang een vanzelfsprekend gegeven geweest. De islam daarentegen moest mensen eerst overtuigen van de noodzaak van een staat, en daarna noodgedwongen zelf de eerste twee, drie eeuwen die staatsmacht invullen. Daarna kwam er geleidelijk aan steeds meer onderscheid en afstand tussen het religieuze oppergezag dat in handen van de imams en oelema lag, en het politieke oppergezag dat door de sultans werd uitgeoefend die daar de sjaria uiteraard voorzover mogelijk bij betrokken, maar nooit slaafs volgden.

Wat is nu in onze Nederlandse situatie de les die er getrokken kan worden uit het voorbeeld van Mohammed? Ik denk dat we naar het opbouwen moeten kijken, niet naar het vernietigen dat uitsluitend door tijd, plaats en toevallige omstandigheden vereist werd, en dat zich in Mekka en Medina ook niet tegen enige reeds bestaande staat richtte. (Als je het daar niet mee eens zou zijn, tegen de macht van welke staat keerde Mohammed zich dan in Mekka en Medina?) Ik weet dat mannen als Osama bin Laden zich op het vernietigen concentreren, en ik betreur het dat we die dag in Den Haag niet hebben kunnen doorpraten over deze zaken.

Mijn mensenkennis laat wel eens wat te wensen over, maar ik vond jouw vriendelijke manier van praten (ook al hebben we maar kort met elkaar gesproken) eerder de manier van praten van een opbouwer dan van een vernietiger.

Ik ben benieuwd hoe volgens jou de vork in de steel zit, en vooral of je een opbouwer bent, zoals Mohammed, of een vernietiger, zoals Osama.

Met vriendelijke groet,

wa-tafaddaloe bi-qaboel waafir ihtiraami, al-moekhlis lakoem