Stellwagen is Van Wely de baas

Het schaakspel is de laatste jaren aan verandering onderhevig. Tot groot afgrijzen van de aanhangers van het klassieke spel, is er al zoveel geëxperimenteerd met het speeltempo en de beginstelling dat sommigen zich vertwijfeld afvragen of dit niet het einde is van het spel dat de laatste eeuwen tot het koninklijke spel werd verheven.

Maar tegenhangers beweren dat het spel juist levensvatbaarder is dan ooit tevoren. Het schaken moet hip worden, het suffe imago moet overboord door de snelheid van de partijen op te schroeven. Het was nota bene Bobby Fischer die met zijn randomchess op de proppen kwam, waarin hij voorstelde om de beginstelling te veranderen, zodat de openingstheorie, die de laatste jaren met behulp van de computer zo'n vlucht had genomen, uitgebannen zou worden. Fischer vindt dat er geloot moet worden hoe de stukken opgesteld moeten worden, zodat de spelers geheel op zichzelf aangewezen zijn. Fischer heeft nog meer bewerkstelligd.

Zo heeft de wereldschaakbond, Fide, een aantal jaar geleden het speeltempo aangepast. Er wordt in veel toernooien gespeeld met de zogenaamde Fischerklok. Een speler krijgt bij aanvang van de partij 'slechts' anderhalf uur maar ontvangt bij elke zet een bonus van bijvoorbeeld een halve minuut. Met de huidige digitale klokken is dat mogelijk geworden.

Meer ludieke ideeën passen bij het nieuwe imago. Zo spelen in Monaco de topspelers jaarlijks een dubbelrondige twaalfkamp waarin zij elkaar in een rapidpartij en een blindpartij te lijf gaan.

Zeer ingrijpend is de voortschrijdende technologie. Alle belangrijke partijen worden tegenwoordig met computerborden gespeeld, zodat het publiek elke zet die gedaan wordt

op grote schermen kan zien. Een bijkomend voordeel is ook dat via het internet alles live gevolgd kan worden. Dat maakt het schaakspel op zijn eigen wijze mediageniek en zeer interessant voor sponsoren. Een groot schaakevenement trekt tegenwoordig via het internet zeer veel 'meechattende' toeschouwers.

Kasparov bedacht een aantal jaren geleden het Advanced Chess. In deze vorm van het schaken mogen de spelers tijdens de partij volop gebruikmaken van alle mogelijke hulpmiddelen zoals database en computerprogramma. Onlangs werd in Maastricht voor een mengvorm gekozen van deze nieuwe formule. Nederlands kampioen Loek van Wely nam het in vier partijen op tegen de jeugdige en talentvolle grootmeester Daniel Stellwagen. De eerste twee partijen werden met de normale beginstelling gespeeld, de derde en vierde partij met een andere beginopstelling. De 18-jarige scheikundestudent toonde zich een echte 'whizzkid'. Hij bleek zeer handig met de computer overweg te kunnen en toen hij de kans kreeg, sloeg hij op twee momenten genadeloos toe. Omdat de andere twee partijen in remise eindigden, mocht hij met opgeheven hoofd het Centre Ceramique verlaten. Meer info op http://www.chessevents.nl/wstmatch.shtml.

Van Wely - Stellwagen

(eerste partij)

(zie diagram 1)

Zwart staat onder druk maar met zijn laatste zet 25. ... Lg7-f8! heeft hij alles onder controle gekregen.

26. Lg5? Een onbegrijpelijke fout. Van Wely dacht twee stukken voor de toren te krijgen, maar hij blijkt zich flink verteld te hebben.

26. ... Dxc5! 27. Txc5 Lxc5 28. Kf2 Lxe3+ 29. Kxe3 b5 30. Kd4 b4 31. Kc5 b3 32. axb3 Txb3 33. Ld5 Lxd5 34. Kxd5 Kg7 35. Ke6 c5 36. Lf6+ Kf8 37. Kd7 Te8 38. Lg7+ Kf7 39. e6+ Txe6 40. Txe6 Kxg7 41. h4 Kh6 (0-1).

Stellwagen - Van Wely

(vierde partij)

(zie diagram 2)

1. e4 e5 2. Pab3 Pab6 3. d4 exd4 4. Pxd4 Pd6 5. f3 f5 6. e5 Pdc4 7. f4 d6 8. Pd3 Pd7?! 9. Pf3 Pcb6 10. b3 Ld5 11. Dg3 Le4 12. Le2 d5 13. Tbd1 Tg8 14. c4 c6 15. cxd5 Pxd5 16. Ld4 Lb6 17. Lxb6 Lxf3 18. Lxf3 P7xb6 19. Df2 De7 20. g3 Tbd8 21. Dc5 Df7 22. Tfe1 Tge8 23. a4 Pc7 24. a5 Pe6 25. Df2 Pd5

(zie diagram 3)

Langzaam is zwart in de problemen geraakt. Met zijn volgende zet begint wit een mooie paardmanoeuvre.

26. Pb2! Pb4 27. Tf1 c5 28. Pc4 Dc7 29. Pd6 Het paard is gearriveerd op de plek van bestemming. De wanhoopsactie die nu volgt kan eenvoudig in de kiem gesmoord worden met behulp van de computer.

29. ... Tf8 30. De2 Pd4 31. Dc4 Txd6 32. exd6 Dxd6 33. Lxb7 Pbc6

(zie diagram 4)

34. Da6! Hoewel hij een goede rekenaar is, is het de vraag of Stellwagen deze zet ook gespeeld zou hebben als hij geen beschikking had over de computer. Nu kon hij alles 'uitrekenen'.

34. ... Dd5+ 35. Kg1 Pf3+ 36. Kf2 De koning staat hier opmerkelijk veilig.

36. ... Dxb3 37. Lxc6 Pxh2 38. Tfe1 Pg4+ 39. Kg2 Pe3+ 40. Txe3 Dxe3 41. Td7 Tb8 42. Lf3 (1-0).