Blaast Benedictus XVI de laatste kaars uit?

Toen de eerste Benedictussen, die van de kloosterorde en die van het Vaticaan, op het toneel verschenen, stond het Europese christendom nog in de kinderschoenen. Het nu Nederlandse grondgebied was nog aan de heidenen overgeleverd. Zal de 16de Benedictus met zijn conservatisme het verder ontkerstenende Europa misschien niet aan de heidenen uitleveren, maar dan in elk geval aan de niet-christenen? Timothy Garton Ash meent in The Guardian dat atheïsten blij kunnen zijn met de nieuwe paus en dat aan het eind van Ratzingers pontificaat, Europa mogelijk weer net zo onchristelijk is als 15 eeuwen geleden. ,,Ze noemen de 265ste paus al een 'overgangspaus'. Maar voor zover we weten heeft hij geen van de ernstige gezondheidsproblemen van Johannes Paulus II en, met de beste moderne, wetenschappelijke medische zorg, kan hij nog zeker tien jaar leven. Dat betekent dat hij nog de Europese Unie van 2015 meemaakt. Dat Europa zal in zijn arme gebieden waarschijnlijk islamitischer zijn dan nu en in zijn rijke gebieden meer seculier. Of het daar beter van wordt is stof voor een volgende column.''

Japan en China moeten samen schoolboek maken

De betrekkingen tussen China en Japan zijn in vijftien jaar niet zo slecht geweest als nu. En ook nu zijn de oorlogsmisdaden van Japan tegen de Chinese bevolking, zoals het bloedbad van Nanking, de voedingsbodem. De uitgave van een nieuw Japans schoolboek, waarin het oorlogsverleden wordt verdoezeld, heeft de vlam weer in de pan gejaagd. Vergeten wordt even, stellen Mike Mochizuki en Michael O'Hanlon in de Japan Times, dat een minimaal deel van de Japanse scholieren het boek gebruikt en dat schoolboeken in Japan al heel wat genuanceerder met het oorlogsverleden omgaan dan bij de vorige rel in 1982. Ze doen suggesties voor betere betrekkingen. ,,Misschien kan het helpen als Japan en China een gezamenlijke commissie vormen voor de inhoud van schoolboeken, naar het model van de commissie die Duitsland en Polen na de Tweede Wereldoorlog vormden (of het huidige onderzoekscomité van Japan en Zuid-Korea over de wederzijdse geschiedenis). En China moet zich realiseren dat Japan langzamerhand het schuldgevoel aan het ontgroeien is dat het na de Tweede Wereldoorlog had en dat demonstreerde met nederigheid. Nationalistische tendenzen in de Japanse politiek worden sterk ingedamd door naoorlogs pacifisme. En misschien zouden Japan en China een wederzijds aanvaardbaar plan moeten bedenken voor de energiewinning in het gebied van de eilandjes, waar ze ook ruzie over maken.''

Hoe Ikea in Tel Aviv de (arbeids)markt verziekt

Ikea gaat volgend jaar een tweede megazaak openen bij het Israëlische Tel Aviv. Fijn voor de liefhebbers van goedkope meubelen, maar minder aardig voor de middenstanders die kleine winkels met lampen, meubeltjes en huishoudelijke artikelen draaiend proberen te houden aan de zuidkant van de stad. Of voor de timmerlieden, meubelmakers en stoffeerders die het huisraad maken. En natuurlijk andere winkeliers en ambachtslieden. Een nu nog levendig stukje stad kan op zijn laatste adem lopen, waarschuwt Orna Coussin in Haaretz. Bert van Panhuis

,,Maar ook laagbetaalden merken de groei van Ikea. De bedrijfsleiding weigert te zeggen hoeveel procent van de werknemers het minimumloon krijgt. Het aantal grote bedrijven dat laagbetaalden werft als verkoper - want dat vereist nauwelijks opleiding - neemt toe. En dat zet de hele arbeidsmarkt onder druk om laag te belonen en tijdelijke werknemers in dienst te nemen. Een paar mensen, zoals de eigenaar van Ikea, worden rijk, en de grote massa, zoals de verkopers bij de winkelketen, maakt dat mogelijk met haar goedkope arbeid. Misschien moeten we het geld voor Ikea toch maar bij de middenstand spenderen.''