Nieuwe cijfers helpen belegger

De Nederlandse beursbedrijven presenteren deze dagen hun resultaten over 2004. Niet volgens traditionele boekhoudregels, maar volgens IFRS.

Het nieuwe systeem moet bedrijfsresultaten in Europa beter vergelijkbaar maken. De nieuwe boekhoudregels kunnen grote consequenties hebben voor de bedrijfsresultaten, zo bleek deze week bij KPN. Het telecomconcern maakte bekend dat het in 2004 1,76 miljard winst heeft gemaakt volgens de nieuwe regels, terwijl volgens het oude boekhoudregime een winst van 1,51 miljard werd gemeld.

IFRS (International Financial Reporting Standards) is per 1 januari ingevoerd voor beursgenoteerde bedrijven binnen de Europese Unie, maar voor de jaarrekening over 2004 zijn ze nog niet verplicht. De meeste bedrijven maken echter al een parallelboekhouding om de jaarcijfers van 2005 straks mee te kunnen vergelijken.

De nieuwe regels zijn strakker dan die in de traditionele systemen, en dwingen bedrijven om hun bezit tegen de reële waarde op te voeren. Waarderingen op basis van historische gegevens mogen niet meer, waardoor het moeilijker wordt om resultaten zo te manipuleren dat er een mooie gestaag opgaande lijn ontstaat.

De vrees bestaat dat de resultaten door de nieuwe boekhoudregels veel meer gaan schommelen, iets wat beleggers niet prettig vinden. Leo van der Tas, IFRS-specialist bij adviesbureau Ernst & Young, vindt dat echter niet erg: ,,Je kunt wel doen alsof alles netjes in een rechte lijn naar boven loopt, maar het kan geen kwaad om te laten zien dat bedrijven in een woelige wereld opereren.''

Van der Tas ziet meer voordelen: ,,Door IFRS krijg je inzicht in de reële waarde van een bedrijf. Dat is handig voor aandeelhouders, voor toezichthouders, maar bijvoorbeeld ook voor schuldeisers.''

Het grootste voordeel van IFRS is echter dat door het EU-brede systeem bedrijfsresultaten binnen een sector beter vergelijkbaar worden. En niet alleen in de EU; onder andere Zuid-Afrika, Hongkong en Singapore, Australië, Nieuw-Zeeland, China en Japan zijn al over op IFRS, of gaan dat op termijn doen.

Van der Tas maakt wel een kanttekening. IFRS is strikter dan de huidige regels, maar op sommige vlakken zijn er verschillende interpretaties mogelijk. ,,Bij de tot nu toe gepresenteerde IFRS-cijfers zie je dat bedrijven een zachte landing proberen te maken, door binnen de mogelijkheden te kiezen voor de optie die aansluit bij wat ze al deden.''

In de Verenigde Staten doen ze daar niet aan. De Amerikanen gebruiken een eigen systeem, US GAAP. Het boekwerk waarin dat systeem wordt toegelicht, is vier keer zo dik als dat van IFRS, zegt Van der Tas. ,,Door de juridisering van de Amerikaanse maatschappij hebben ze behoefte aan meer regels.''

Van der Tas verwacht wel dat de Amerikaanse en Europese regels naar elkaar zullen toegroeien, zodat er straks één systeem overblijft. De toenadering zal vooral van Europese zijde komen: ,,In de loop van de tijd zullen er binnen IFRS minder keuzemogelijkheden en meer details komen. Nu al zie je dat Europese bedrijven naar GAAP-regels kijken als IFRS geen uitsluitsel geeft.''