Nazi is populair scheldwoord in Midden-Oosten

Deze week was het weer raak: Onbekenden bekladden de gedenksteen voor de vermoorde Israëlische premier Rabin. Met in grote letters 'Hitler'. Verwijzingen naar Hitler en zijn nazi-regime zijn in Israël erg 'in'.

Demonstrerende kolonistenmeisjes schelden agenten voor 'nazi' uit. Hakenkruisen ontsieren de muur in Jeruzalem als protest tegen het regeringsbeleid. Kolonistenleiders plakken oranje sterren op ten teken van verzet tegen de 'deportatie' uit hun huizen in Gaza. Op de markt in Tel Aviv delen jongens folders uit tegen het evacuatieplan. Ze dragen T-shirts met 'Joden deporteren geen Joden'.

De schrijver Amos Oz constateerde eens dat in het Nabije Oosten ieder de ander voor 'nazi' uitmaakt. Premier Begin vergeleek Arafat in zijn bunker in Beiroet met Hitler in zijn bunker in Berlijn. De Palestijnen, en de Arabische media in het algemeen, gebruiken op hun beurt de vergelijking tussen Israël en de nazi's maar al te graag. Zoals een Palestijnse minister ooit uitlegde: ,,We weten gewoon dat die vergelijkingen direct doel treffen. De Israëliërs staan meteen op hun achterste benen.''

,,Het is zo'n sterke metafoor vanwege de centrale plaats die de Holocaust in onze samenleving inneemt'', stelt de Israëlische historicus Mosje Zimmerman. ,,Slachtoffer zijn van de Holocaust is de meest centrale waarde. En natuurlijk is 'nazi' als scheldwoord uiterst effectief; het is altijd raak.''

Nieuw lijkt toch dat de Israëliërs onderling dit soort termen met het grootste gemak gebruiken en dat steeds minder mensen zich erover opwinden. Zo meldde een Israëlische krant onlangs dat tijdens Poeriem, een carnavalesk feest, de kleinzoon van generaal Mosje Dajan verleden maand verkleed als nazi een café in Tel Aviv binnenkwam. In Engeland ontstond er een rel toen prins Harry iets dergelijks uithaalde. In het café in Tel Aviv werd slechts gefronst, zo meldde de krant in een minuscuul berichtje.

Volgens de Israëlische wet kan het strafbaar zijn om iemand voor nazi uit te maken, op twee gronden: opruiing of laster. Maar het aantal rechtszaken is summier.

Het Israëlische onderwijs besteedt veel tijd aan het onderricht van de Holocaust. Het is onderdeel van het algemene geschiedenisonderwijs en daarnaast wordt er een apart trimester gewijd aan de sjoa. Ook schrijven scholieren voor hun bar of bat mitswa (op hun twaalfde, dertiende) een werkstuk over hun roots. Voor ongeveer de helft van de kinderen gaat het over de Europese geschiedenis van hun voorouders.

,,De kinderen krijgen veel informatie; de vraag is of het indoctrinatie is of dat het aanzet tot zelf denken'', zegt Zimmerman, die zelf heeft meegewerkt aan het opstellen van lesprogramma's. Als voorbeeld noemt hij de schoolreisjes van de hoogste klassen van de middelbare school naar Polen, waarbij ze dan de concentratiekampen bezoeken. ,,Een Israëlisch kind reist naar Polen met de Israëlische vlag in zijn hand en geeft daar de Polen op hun kop dat ze Auschwitz hebben gebouwd'', zo beschrijft Zimmerman deze uitstapjes. ,,Het onderwerp is heel dominant, maar het blijft bij slogans.''