Timman op de weg terug

De stad Reykjavik heeft in de schaakwereld een magische klank sinds er in 1972 de turbulente tweekamp om de wereldtitel tussen de Amerikaan Bobby Fischer en de Rus Boris Spassky plaatsvond. Ergens las ik dat IJsland het land is dat het hoogste aantal grootmeesters per hoofd van de bevolking kent. Het zou best eens waar kunnen zijn, want de IJslanders hebben veel geïnvesteerd om het schaken op een hoog peil te krijgen. Er vinden veel schaakevenementen plaats die over het algemeen meer dan voortreffelijk worden georganiseerd. De vorige week begon er een sterk bezet open toernooi, dat deze week gevolgd werd door een bijzonder interessant rapidtoernooi. In dat laatste toernooi gingen de invitaties naar Kasparov, Short, Karpov, Dreev, Sutovsky, Hjartarson, Nielsen, Stefansson, Petursson, H. Olafsson en het 13-jarige Noorse talent Carlsen. Deze groep spelers werd aangevuld met de top vier uit het open toernooi plus de hoogste geëindigde IJslandse speler.

In het open toernooi nam onze landgenoot Jan Timman deel, waar hij ouderwets op dreef was. Hij begon met drie klinkende overwinningen voordat hij zijn eerste nederlaag (van de Rus Dreev) te slikken kreeg. Maar de moraal van de Amsterdammer bleek nauwelijks gebroken. Een nieuwe zege bracht hem weer in de top van het klassement en daar wist Timman zich keurig te handhaven met een paar remises tegen enkele zware jongens. Door een gepolijste eindspelzege in de laatste ronde op de sterke Pool Krasenkov eindigde Timman met 6,5 uit 9 op de gedeeld eerste plaats.

Met dit resultaat rekent Timman voorlopig nog even af met de stelling dat hij zich niet meer kan handhaven in het huidige topschaak. Menig (schaak)journalist heeft de voormalige nummer twee van de wereld de laatste jaren al bij het 'grof vuil' gezet. Hoewel Timman na een lange partij of aan het eind van een toernooi regelmatig door vermoeidheid wordt overmand, was het verheugend om te zien dat zijn strategisch inzicht nog altijd niet onderdoet voor dat van sterke collega grootmeesters. En juist in de slotpartij liet hij zien dat hij wel degelijk in staat is om een sterke grootmeester in een lange en zware partij te kunnen kloppen.

Timman - Romanishin

(Zie diagram 1)

14. Lc1! Een subtiele zet. Wit beoogt de loper om te spelen naar de diagonaal a1-h8 en hij maakt tevens veld e3 vrij voor het paard.

14. ... Td8 Na 14. ... Lxc4 15. bxc4 staat wit beter omdat hij prachtige stukken overhoudt.

15. Pce3 f6 16. Lb2 Pe7 Deze kromme zet is een teken aan de wand.

17. Txd8+ Kxd8 18. g4! Zo stabiliseert wit het mooie paard op f5.

18. ... Pc6 19. h4 Tg8 20. Kg2 Kc8 21. f4 b5 Wellicht had zwart een poging kunnen doen om zich met 21. ... g6 los te werken. Na 22. Pg3 Le7 23. f5 gxf5 24. exf5 Lf7 25. Pe4 heeft hij nog net 25. ... Pd4, maar prettig is anders.

22. Td1 c4? Zo raakt de zwarte pionstructuur ernstig verzwakt.

23. bxc4 bxc4 24. Kf3 a5 25. a4 Lb4 26. c3 Lc5 27. Pd4 Pxd4+ 28. cxd4 Lb4 29. d5 Ld7 30. Pxc4 En wit won eenvoudig. (1-0)

Timman - Pogorelov

(Zie diagram 2)

In deze stelling staat wit slechts een fractie beter. Doch Timmans superieure positiegevoel brengt hem al snel in een stelling waarin zwart vrijwel kansloos is.

24. h4 Tgg8 25. b4 c6 26. Ke2 Lb8 27. Tc2 f6 Het beste is voor zwart om 'niets' te doen. Dat wil zeggen: zwart dient een afwachtende houding aan te nemen om te zien hoe wit gaat proberen vorderingen te boeken in deze stelling. Onaangenaam blijft de stelling uiteraard wel voor zwart.

28. Pd2 e5?! Na deze zet, waarmee zwart probeert zijn loper tot leven te wekken, tast hij vrijwillig zijn eigen pionformatie aan.

29. Pf3 f4 Consequent maar slecht, maar ook na 29. ... e4 30. Pd2 is de zwarte structuur zeer star geworden. Het moge duidelijk zijn dat het paard in dit type stelling de voorkeur boven de loper verdient.

30. gxf4 exf4 31. e4 Zo heeft wit een mooi pionnencentrum, zwart een lelijke dubbelpion en de loper is bepaald ook niet beter geworden.

31. ... Tge8 32. Kd3 Te7 33. Te1 Le5 34. Kc3 Ld6 35. Td2 Tc8 36. Tde2 b5 37. Kd3 a5 38. e5! Timman aarzelt nu niet meer maar gaat tot actie over.

38. ... fxe5 39. dxe5 Lc7 40. Te4 axb4 41. axb4 Td8+ 42. Ke2 Tf8 43. Kf1 Lb6 44. Td1 Tf5 45. Td6 Lc7 46. Tg6 Te8 Nu faalt 46. ... Lxe5 op het elegante 47. Pd4! In het vervolg wordt het karwei ook eenvoudig geklaard.

47. Tg5 Txg5 48. hxg5 c5 49. bxc5 Kc6 50. Txf4 Kxc5 51. g6 Kd5 52. Tf7 La5 53. g7 Tg8 54. Ph4 Kxe5 55. Pf5 Lc3 56. Tf8 Txg7 57. Pxg7 b4 58. Pxh5 Kd4 59. Ke2 (1-0)