Scholieren klagen pas achteraf over hun examen; zij moeten zich vooraf wapenen.

Het Landelijke Aktie Komitee Scholieren (Laks) organiseert samen met de NCRV vandaag voor de eerste keer de dag van de eindexamenkandidaat op de Vrije Universiteit in Amsterdam. Over ruim een maand is het weer zover voor bijna tweehonderdduizend scholieren.

De achttienjarige Aukje Hilderink is één van de organisatoren. Dertig uur in de week is ze tegenwoordig bezig met het evenement. Het is nog net te combineren met haar studie bestuurs- en organisatiewetenschap aan de Universiteit Utrecht.

Het Laks is vooral bekend van de klachtenlijn tijdens de eindexamens. Voor deze telefoonlijn werkten de scholieren al vaker samen met het jongerenprogramma Buzz radio van de NCRV. De omroep werkt ook vandaag mee.

Het Laks merkte dat leerlingen voor examentips en trucs pas laat op de website van de scholierenorganisatie kwamen. ,,Vlak voor of tijdens de examens wisten ze ons wel te vinden, vooral om te klagen, maar dat is te laat.''

Hilderink wil scholieren duidelijkheid verschaffen over de regels rond examens en over de leerstof. Ze merkte dat het voor leerlingen vaak onduidelijk is wat ze precies moeten leren en wat de exacte regels zijn. ,,Bij de jaarlijkse examenklachtenlijn kregen wij steeds ernstiger klachten. Docenten die niet weten wat de examenstof inhoudt, of het wel weten maar niet goed doorgeven aan de leerlingen.''

Leerlingen weten vaak niet wat hun rechten zijn. ,,Veel docenten maken hen wijs dat ze geen formules in hun grafische rekenmachine mogen zetten, dat mag dus wel.''

Hilderink hoorde, terwijl ze voor de examenklachtenlijn werkte, verschillende voorbeelden van hoe het niet moet. ,,Een leerlinge werd geweigerd omdat ze teveel make-up op zou hebben. Onzin, dat mag helemaal niet, maar dat moet je maar weten.'' Zulke tips en trucs krijgen de kandidaten vandaag te horen.

Ook de nieuwe website www.watmoetikleren.nl wordt vanmiddag gelanceerd. Deze site geeft inzicht in de regels en wetgeving rond examens. Het bijzondere aan deze site is dat de stof die scholieren voor hun examen moeten kennen 'vertaald' is. Examenstof van drieëndertig vakken en de wetgeving staat er in 'scholierentaal'. Volgens het Laks begrijpen leerlingen de sites van het ministerie van onderwijs niet.

Tot nu toe hebben zevenhonderd kandidaten zich aangemeld voor de dag van het eindexamen. De organisatie had op achthonderdvijftig leerlingen gehoopt. ,,Leerlingen geven zich echter niet zo gauw alleen op.''

Van sommige scholen komen alle examenklassen naar Amsterdam. Het Laks zorgt voor een bus voor de deur van de school en de directeur levert de leerlingen. Voor individuele scholieren is het toch lastiger om naar de Vrije Universiteit te komen. Sommige leerlingen moeten nog gewoon naar school. ,,De directeuren vonden het een leuk plan, maar zo vlak voor de examens wilden ze de leerlingen niet laten gaan.

Aukje deed vorig jaar eindexamen vwo. Daarvoor was ze twee jaar bestuurder van de scholierenorganisatie. Door het werk bij Laks wist ze alles over de examenstof en regeltjes, maar veel scholieren hadden die luxe niet.

De meeste examenkandidaten die vandaag op de VU aanwezig zijn, zitten in havo of vwo. De leerlingen van het vmbo laten een beetje verstek gaan. Volgens Hilderink komt dit omdat vmbo-leerlingen twee jaar jonger zijn dan de examenkandidaten van het vwo. ,,Oudere leerlingen zijn mondiger, dat merken we ook bij de examenklachtenlijn. Vwo'ers en havisten klagen het vaakst, terwijl er juist minder vwo-examenkandidaten zijn.''

Het blijft lastig om leerlingen te mobiliseren. ,,Rond de examens weten ze ons altijd wel te vinden, maar dat we het hele jaar actief zijn, weten ze vaak niet.''

Op de dag van de eindexamenkandidaat zouden er ook workshops voor ouders georganiseerd worden, maar deze zijn afgelast. Als scholierenorganisatie heeft het Laks weinig contact met ouders en een week voor het evenement hadden nog maar tien ouders zich opgegeven. ,,Dan kun je wel koppig zijn en het door laten gaan, maar dat heeft weinig nut. Het is ook niet zo heel erg. Het is een dag voor de eindexamenkandidaten, zij moeten vanaf eind mei vol aan de bak. Maar eerst nog een dagje ontspanning.''