Aletta Jacobs en het huiswerk

Afke van der Horst is lerares op een vmbo-school in Amsterdam-West. Met enthousiasme vertelt ze over haar werk. Deel 1: Tarek ontdekt dat vrouwen een eeuw geleden niets mochten.

Tarek is, met stip, de traagste leerling van de klas. Hij komt doorgaans een paar minuten te laat de les binnen. Hij is heel beleefd. ,,Sorry juffrouw, ik dacht dat we ergens anders les hadden.'' ,,Het spijt me juf, mijn boeken liggen nog in mijn kluisje en mijn pasje was ik kwijt, maar nu heb ik het gevonden. Mag ik mijn boeken nog even gaan halen?''

Wanneer Tarek eenmaal, met boeken en schrift, aan een tafeltje zit, heb ik met de rest van de klas al tien vragen van het gemaakte huiswerk besproken. Bij vraag vijftien ontdekt Tarek dat we met geschiedenis bezig zijn en niet met Nederlands. Hij haalt andere boeken uit zijn tas en een ander schrift. Bij vraag achttien informeert hij met welk hoofdstuk we bezig zijn. ,,Maar daar waren we toch nog niet?'', vraagt hij verbaasd.

Tarek moet regelmatig strafwerk schrijven vanwege vergeten boeken, nablijven in verband met te laat komen, of hij krijgt strafcorvee vanwege niet gemaakt huiswerk. Het is vrijwel zeker dat hij zal blijven zitten dit jaar, want zijn rapport bestaat grotendeels uit onvoldoendes. Tarek is redelijk opgewekt. Hij accepteert zijn straffen en belooft vriendelijk beterschap. Zijn moeder is minder opgewekt. Zij wil hem, als hij blijft zitten, terugsturen naar Pakistan, waar zijn vader nog woont.

Aangezien strafwerk en gesprekken met Tareks moeder en de leerplichtambtenaar niet tot verbetering van Tareks schoolresultaten hebben geleid, heb ik andere manieren gezocht om hem bij de les te krijgen. Aan het einde van elke les zijn agenda controleren bijvoorbeeld. Daar staat nooit iets in. Onder mijn toezicht schrijft hij na iedere les alsnog het huiswerk voor de volgende dag over uit het klassenboek. Voor aanvang van de les zijn huiswerk controleren heb ik opgegeven. Tarek is nooit voor aanvang van de les in het lokaal.

De geschiedenisles van vandaag gaat, net als de vorige twee lessen, over het onderwerp vrouwenemancipatie. Aletta Jacobs, de eerste vrouwelijke student. Algemeen kiesrecht, arbeidsrecht, geboortecontrole. De interesse van de leerlingen is matig en vooral gericht op de definities die zij voor de toets uit hun hoofd moeten leren.

Dan steekt Tarek zijn vinger op. ,,Juf, u zei dat Aletta Jacobs de eerste vrouwelijke huisarts van Amsterdam was, toch? Maar wanneer was dat dan?'' Ik wijs Tarek op zijn boek, waar aan het begin van het hoofdstuk in dikgedrukte letters staat: Aletta Jacobs (1854-1929). Ik zie Tarek nadenken. ,,Maar juf, dat is eigenlijk nog helemaal niet zo heel erg lang geleden, hè?''

Hij is verbijsterd dat er minder dan honderd jaar geleden nog geen vrouwelijke artsen waren. Ook geen vrouwelijke rechters, advocaten, journalisten en directeuren. Dat vrouwen minder dan een eeuw geleden niet mochten stemmen. ,,Dus honderd jaar geleden mochten vrouwen niet dezelfde dingen als mannen?'', vraagt hij nog eens voor de zekerheid. ,,Maar als ze pas honderd jaar geleden begonnen om dezelfde dingen te doen als mannen, dan kunnen ze toch niet nu al net zo goed zijn als mannen?''

Nu is de interesse van de rest van de klas gewekt. Er barst een discussie los. ,,Zouden er daarom nog meer mannen dokter zijn dan vrouwen? Of directeur?'' ,,Vrouwen verdienen vaak minder geld dan mannen.'' De leerlingen beginnen de Nederlandse situatie te vergelijken met Marokko en Turkije. ,,Mijn moeder werkt niet, is dat zonde?''

En Hajar vertelt: ,,Mijn moeder mocht niet verder leren, maar dat wou ze wel. Nu wil ze dat ik verder ga leren. Eerst mbo en dan hbo.'' Ze is even stil en dan begrijpt ze haar moeder: ,,Dus daarom moet ik van haar altijd maar mijn huiswerk gaan maken!'' Ze glimlacht en schrijft het huiswerk voor de volgende dag in haar agenda.