President riep opstand zelf op

Het ontslag van president Lucio Gutiérrez van Ecuador past in de onstuimige politiek van het land. Zijn opvolger Alfredo Palacio is de zesde president in acht jaar.

,,De arrogantie is afgelopen. De dictatuur is ten einde.'' Met deze woorden begroette de nieuwe president het Ecuadoraanse volk, vlak na zijn aantreden op woensdag. Palacio, een 63-jarige cardioloog en vice-president onder Gutiérrez, zal in zijn plaats regeren tot en met januari 2007. De afgezette president heeft asiel gekregen in Brazilië

Vlak voordat hij zelf in 2003 president werd, zei Lucio Gutiérrez dat burgers mogen rebelleren tegen de regering die hun onderdrukt. De ironie is dat twee jaar later de bevolking dat 'recht' heeft gebruikt en met succes tegen de president in opstand is gekomen.

Afgelopen dinsdag zei de ex-president nog dat hij er niet aan dacht om af te treden. ,,Absoluut niet. Ik ben voor vier jaar gekozen. Mijn ambtsperiode eindigt pas in 2007'', zei hij in een interview met het persbureau AP. Om zijn positie te redden ontsloeg Gutiérrez deze week (voor de tweede keer) leden van het Hooggerechtshof, maar het mocht niet meer baten. Woensdag werd hij met 62 stemmen vóór en geen enkele tegen door het parlement afgezet.

De Nederlandse Mirella Buurman werkte als assistent-deskundige twee jaar lang voor de wereldgezondheidsorganisatie WHO in het land. ,,In de periode dat ik daar zat heb ik vier verschillende ministers van volksgezondheid meegemaakt'', zegt ze. ,,Gutiérrez gooide de ene na de andere minister eruit. Hij wilde al zijn vriendjes in de politiek krijgen.''

Vriendjespolitiek was ook de oorzaak van zijn val. Gutiérrez verving in december vorig jaar al 27 van de 31 rechters van het Hooggerechtshof door mensen die hem gunstig gezind waren. Bovendien zette hij onlangs een corruptieonderzoek stop naar zijn politieke bondgenoot Abdalá Bucaram, die in Panama in ballingschap zat. Vooral de bovenste lagen van de bevolking hadden genoeg van zijn ongrondwettelijke acties. Er waren protesten in de hoofdstad Quito en in Guayaquil, de grootste stad van het land.

,,Er waren ook geruchten dat Gutiérrez' campagne gefinancierd werd door drugsgelden. Hij heeft zijn best gedaan deze geruchten te ontkrachten, maar echt gelukt is het nooit'', zegt Buurman.

De voormalige kolonel won de verkiezingen in 2002 voor een belangrijk deel door de steun van de arme, inheemse volkeren van Ecuador. In een land waar de elite voornamelijk bestaat uit blanken, was de donkere mestizo Gutiérrez een welkome afwisseling voor de aanzienlijke indianenbevolking. Hij regeerde korte tijd met de Pachakutik, de indianenpartij. Uiteindelijk heeft hij niet veel betekend voor de armen; hij zette veel subsidies stop.

In 2000 pleegde de kolonel Lucio Gutiérrez met een groep Indianen en muitende militairen een staatsgreep tegen Jamil Mahuad. De coupplegers legden de schuld van de economische malaise bij de toenmalige president. Hoewel Gutiérrez opgepakt werd en vier maanden in de gevangenis zat, was de staatsgreep uiteindelijk succesvol en trad Mahuad af. De liberale bananenmagnaat Gustavo Noboa nam zijn plaats in, totdat Gutiérrez hem in 2002 bij verkiezingen versloeg.

Of de Ecuadoriaanse politiek nu in rustiger vaarwater komt, is de vraag. Al sinds 1997 rommelt het in het land. In dat jaar werd president Bucaram, ook wel El Loco ('de gek') genoemd, afgezet wegens 'mentale incompetentie'. Bucaram zong tijdens zijn presidentschap in een popgroep en probeerde zijn dikke zoon in een profvoetbalteam te krijgen. Bovendien schoor hij op tv zijn snor af.