Mohammed B. is land niet uit te zetten

Theo van Gogh was ronduit aardig. Ook daarom is het jammer dat zijn moordenaar niet van zijn Nederlandse nationaliteit beroofd en uitgezet kan worden. Noodwetgeving gaat in tegen onze manier van leven. En daar was het net om begonnen.

Met Theo van Gogh zat ik de laatste jaren in een eetclubje. De opzet was onder een aantal heren met bij voorbaat heterogene opvattingen zo eens in de maand soms hooglopend van gedachten te wisselen.

Theo deed mij uiteraard in zijn repetitieve stijl af als een naïeve gelovige in de linkse kerk. Bij sommige linkse thema's, de republiek Nederland, de maatschappelijke acceptatie van homoseksualiteit, vrouwendingen, zaten we weer op éen lijn. Negatief waren we beiden ook over kerk en religie van alle gezindten. Voor de rest veel gemoedelijk bekvechten, vooral over de door hem verfoeide multiculturele samenleving. Hij had een hoofdschuddend zwak voor mij, en ik vond hem ronduit aardig, ook om zijn hartelijke geestdrift en aaibaarheid. Ik kon het goed met hem vinden.

Een klein jaar geleden schreef hij als opdracht in zijn gebundelde columns 'Allah weet het beter': 'Voor Ulli, die 't niet met me eens is, maar des te beter'. Zo was het. Ik nam er kennis van, en vond veel niet verheffend. Het deed me denken aan de glorietijden van het Amsterdamse studentenblad Propria Cures, vijftig jaar geleden, waarin de redacteuren ook kleurrijk van leer trokken tegen de katholieke kerk zonder veel compassie voor de slachtoffers. Katholieke studenten ontvoerden de redacteur die hun woede had opgewekt en brachten een tonsuur op zijn hoofd aan. Zij werden veroordeeld door de strafrechter. Ze maakten hem niet af, al hield redacteur Leupen er wel een trauma aan over.

De dader van de moord op Theo van Gogh heeft, zoals zovelen, een dubbele, Nederlands-Marokkaanse nationaliteit. Wie tot Nederlander wordt genaturaliseerd kan daarbij zijn Marokkaanse nationaliteit niet verliezen, omdat in de praktijk het Marokkaanse nationaliteitsrecht dat niet toelaat.

Kamerlid Nawijn heeft in de Kamer gevraagd waarom het nu nog steeds niet mogelijk is om mensen die terroristische acties plegen en die naast de Nederlandse nog een andere nationaliteit hebben, vervallen te verklaren van hun Nederlandse nationaliteit. Anderen vielen hem later bij.

Het antwoord is eenvoudig: de wet staat dat nog niet toe. Wel zijn er plannen. Minister Verdonk heeft wetgeving aangekondigd. Op het ogenblik ligt er een voorstel van Rijkswet tot verandering van onze nationaliteitswetgeving bij de Rijksministerraad. Het voorstel gaat niet alleen over het verlies van nationaliteit wegens terroristische activiteiten, maar betreft vooral ook het terugdringen van meervoudige nationaliteit bij naturalisatie.

Het voorstel moet passen in de ruimte die een verdrag van de Raad van Europa, waar Nederland partij bij is, de aangesloten staten geeft. Verlies van nationaliteit mag geen staatloosheid opleveren. Een staat mag volgens dit verdrag verlies vastknopen aan gedrag dat de vitale belangen van de betrokken staat ernstig schaadt. In de toelichting op het verdrag wordt bij wijze van voorbeelden gesproken van hoogverraad of werken voor buitenlandse inlichtingendiensten. Sommige terroristische daden kunnen onder deze omschrijving gebracht worden. Het is niet zo eenvoudig om precies te omschrijven welke daden die strafrechtelijk van betekenis zijn daaronder zullen vallen, vooral niet als op van alles en nog wat het etiket terrorisme geplakt wordt.

Nawijn kan zich niet beklagen dat de minister geen haast maakt, want zij heeft met haar sense of urgency, en tegen de wens van de vaste kamercommissie van Justitie in, tot nog toe geweigerd zich zoals te doen gebruikelijk te laten adviseren door de Staatscommissie voor het internationaal privaatrecht.

Hoewel ik dat persoonlijk wel erg jammer vind, zal de aanhangige wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap de man die Theo van Gogh zo gruwelijk van zijn leven beroofd heeft, niet van zijn Nederlandse nationaliteit kunnen beroven. Omdat in het nationaliteitsrecht weten waar je aan toe bent bijzonder belangrijk is, worden wijzigingen niet voorzien van terugwerkende kracht als dat ten nadele gaat van de betrokkenen. De moordenaar zal dan ook niet na veroordeling tot ongewenste vreemdeling verklaard kunnen worden en gedeporteerd naar zijn (andere) vaderland. Wij zitten met deze in Nederland geboren en getogen Nederlander opgezadeld, omdat we de rechtsstaat niet willen opofferen aan fundamentalistische sociopaten. En (nood)wetgeving met het oog op één persoon of één kwestie is simpelweg niet in de haak. Dat doet pijn, maar het is nu juist begonnen om de handhaving van onze manier van leven.