'Na dit akkoord is het tijd voor echte hervormingen'

Het is hoog tijd dat de sociale zekerheid echt wordt hervormd. De afspraken in het sociaal akkoord zijn nog te weinig vernieuwend, vindt PvdA-kamerlid Jet Bussemaker.

DEN HAAG - Het is treurig dat het sociaal akkoord een jaar op zich heeft laten wachten, vindt kamerlid Jet Bussemaker (PvdA). ,,Het kabinet was vooral bezig angst te creëren in het land. Daar krijg je geen draagvlak voor beleid mee. Dit uitgestelde akkoord heeft ons land miljarden gekost. En belangrijker nog, er is een hoop vertrouwen kapotgemaakt.''

Het herstel zal nog een tijd duren, verwacht ze. ,,Vertrouwen is niet alleen belangrijk voor de economie, maar ook voor de arbeidsmarkt. Werkgevers nemen nu eenmaal minder snel mensen aan als er geen vertrouwen is.''

Volgens Bussemaker is de winst van het akkoord dat er eindelijk weer gesproken kan worden tussen werkgevers, vakbonden en kabinet. Bijvoorbeeld over banen voor jongeren, WAO'ers en werklozen. Of het beter benutten van de kennis in Nederland om nieuwe werkgelegenheid te creëren. ,,De hervormingsagenda moet zijn: een dynamische arbeidsmarkt die past bij de kenniseconomie, een op werkhervatting gericht uitkeringsstelsel en nieuwe vormen om arbeid en zorg beter te combineren.''

Op dat punt lijkt het verschil in visie met het kabinet niet zo groot. Bussemaker: ,,Maar mijn kritiek is dat het kabinet alleen met negatieve prikkels werkt, de Angelsaksische methode. Het interesseert ze niet zozeer of er meer mensen aan het werk gaan, maar vooral dat er minder geld aan inkomensbescherming wordt besteed.'' Typerend hiervoor is volgens het kamerlid dat door de bezuinigingen minder mensen een uitkering aanvragen terwijl de werkloosheid stijgt.

Bussemaker: ,,Waar zijn deze werklozen eigenlijk en wat doen ze? Hadden ze het geld niet nodig of juist wel? We weten het niet. Maar de coalitiepartijen willen het antwoord niet weten.''

Het kabinet is ook niet consequent, stelt Bussemaker. WAO'ers worden nu herkeurd, en een fors deel kan hierdoor zijn uitkering verliezen. ,,Maar ze zijn niet bezig met de vraag of de werkgevers deze mensen wel willen aannemen, of hoe dat gestimuleerd kan worden. En de WAO'ers zelf krijgen nog steeds nauwelijks steun of scholing om weer aan de slag te gaan. Er is opnieuw gefocust op minder uitkeringen in plaats van op een beleid waarmee deze mensen echt worden geholpen aan werk te komen.''

Om de arbeidsparticipatie te verhogen schaft het kabinet de vut af, zodat ouderen moeten blijven werken. Maar het is zeer de vraag of het doel, verhoging van arbeidsparticipatie, gehaald zal worden, ook na het sociaal akkoord, meent Bussemaker. ,,Tegelijkertijd worden stimulansen voor betaald ouderschapsverlof op termijn afgeschaft en worden ouders met enorme kostenstijgingen in de kinderopvang geconfronteerd. Daardoor is werken voor vrouwen met kleine banen niet meer lonend. Zij verdwijnen dus van de arbeidsmarkt.''

Er wordt ook veel paniek gezaaid, vindt zij. ,,Minister De Geus voorspelt dat er over pakweg tien jaar twee miljoen kanslozen in Nederland zijn die nooit meer aan het werk komen. Dat is een alarmerend bericht. En wat doet het kabinet daar dan aan? Een projectje hier, een pilotje daar.''

Oorzaak is volgens Bussemaker dat het kabinet gericht arbeidsmarktbeleid heeft afgeschaft. ,,Gesubsidieerde banen zijn er niet meer, loonkostensubsidies verdwijnen en de scholingsbudgetten voor werkzoekenden zijn verlaagd. Tegelijkertijd geven we miljarden uit aan reïntegratiebedrijven, die vaak niet meer doen dan een cursusje leren omgaan met de computer of leren solliciteren. We zijn in Nederland goed om iedereen in een reïntegratietraject te zetten, maar wat er daarna gebeurt richting arbeidsmarkt is een black box. Je kunt nu al voorspellen dat we over een paar jaar een parlementaire enquête krijgen om te achterhalen waar al die miljarden zijn gebleven.''

,,Wat het kabinet nu doet zet geen zoden aan de dijk. Ik wil op zijn minst een ambitieus scholingsprogramma voor jongeren. We kunnen niet toelaten dat zij tussen wal en schip terechtkomen. Zij mogen niet zonder startkwalificatie op de arbeidsmarkt komen. Werkgevers zullen de jongeren een kans moeten geven. En waar nodig moeten ze een werkgarantie van de overheid krijgen.

Dat kost wel geld, maar veel minder dan de rekening die de samenleving later krijgt voorgeschoteld als zij kansloos blijven. Maar ik merk totaal geen ambitie op dit punt.''