Op zoek naar vier bommen en zes vermisten

In een weiland bij Bentelo is gisteren de berging begonnen van een Britse bommenwerper die hier 63 jaar geleden neerstortte. Zes van de zeven bemanningsleden zijn vermist.

De Short Stirling MK.1. werd in de nacht van 27 op 28 augustus 1942 neergehaald door het Duitse afweergeschut. Het toestel maakte deel uit van een luchtvloot van 306 RAF-bommenwerpers die op weg was naar Kassel in Duitsland. Aan boord bevonden zich zeven bemanningsleden en vier 1900 pond zware bommen.

Die bommen zitten vermoedelijk in de grond van het weiland te Bentelo. Bodemonderzoek met een metaaldetector laat op de plek waar het toestel is neergekomen, vier grote uitslagen zien.

Omdat het risico bestaat dat de ontstekingen instabiel zijn geraakt, besloot de gemeente Hof van Twente afgelopen zomer al tot berging over te gaan. Burgemeester Ank Bijleveld, de oud-voorzitter van het CDA, gaf gisteren het startsein van die berging.

Zulke zware bommen zijn nooit eerder geborgen in Nederland. Toch is kapitein Hans Speirings, die de berging leidt, niet onder de indruk van de bommen.

,,Een 1900-ponder was in die tijd wel een grote, maar de echte joekels kwamen in 1944. Wij doen vier, vijf bergingen jaarlijks, en overal is het anders. Wij durven niet te adviseren om de boel te laten liggen, maar de gemeenten moeten kiezen.''

Spierings is bergingsofficier bij de Koninklijke Luchtmacht, die de klus klaart samen met een in munitie gespecialiseerd bedrijf.

,,Zij mogen de munitie benaderen, dus het graafwerk doen, maar het veiligstellen is een defensietaak; dat mogen wij als enigen. Daar komt bij dat er nog vier vermisten zijn. Wanneer wij botfragmenten tegenkomen, zal de gravendienst van de landmacht die proberen te identificeren en rapport uitbrengen aan het land van herkomst. De ambassade neemt dan contact op met nabestaanden'', aldus Spierings.

Hoewel de aandacht in eerste instantie uitgaat naar de vier bommen, hoopt Spierings de vermisten te vinden. Van de zeven bemanningsleden is alleen de schutter, sergeant G.A. Smith, geïdentificeerd en begraven op de algemene begraafplaats in Delden. Daar liggen ook stoffelijke resten van twee andere bemanningsleden, als unknown soldier. Wellicht geeft de berging ook uitsluitsel over hun identiteit.

,,Volgens de Conventie van Genève geldt de plek waar zo'n vliegtuig met bemanning en al is neergestort als een veldgraf, maar op veel plaatsen is dat niet herkenbaar gemaakt. En als er geen monument staat, maak je zo'n plek tot een vrijplaats; dan gaan mensen zelf graven.''

,,Daarom zou het fijn zijn als wij die vermisten kunnen bergen, voor de nabestaanden. Bij de berging in Opmeer, anderhalf jaar geleden, hebben we de ring en het horloge gevonden van een van de vliegers. Drie van zijn zusters waren bij de begrafenis; dat is zo emotioneel.''

De berging gaat naar schatting vier weken duren. ,,Het gaat laag voor laag'', zegt de bergingsofficier, ,,maar op de eerste dag zijn we eigenlijk al veel te diep gegaan. Dat maakt niet uit; de zeefmachine is onze bottleneck.''