Amsterdams plan religie te controleren kan riskant zijn

Amsterdam speelt met vuur door gematigd islamitisch materiaal te helpen uitgeven, zegt Mona Yacoubian. Zij strijdt namens de Amerikaanse regering tegen radicalisme.

Elke poging om religie te controleren kan volslagen uit de hand lopen, denkt Mona Yacoubian. ,,Amsterdam speelt misschien de extremisten in de kaart die het juist probeert tegen te werken. Nogal wat moslims zullen de overheidsbemoeienis zien als een truc. En gematigde moslims die zich hiermee inlaten zullen in diskrediet worden gebracht. De radicalen zullen naar hen wijzen en zeggen: zie je wel dat zij verraders zijn die met de vijand tegen ons samenspannen? Het is spelen met vuur.''

Yacoubian werkt bij de Muslim World Initiative, de Amerikaanse overheidsinstelling die sinds 11 september moet helpen de terreurdreiging te verminderen door contacten met moslims te verbeteren. ,,Idealiter komen de nodige veranderingen in de islam van moslims zelf. Er is een burgeroorlog gaande in de islam die belangrijker is dan de conflicten tussen moslims en het Westen. Gematigden proberen de djihadistische stromingen terug te duwen.''

Tegelijk ziet ook Yacoubian dat wie op internet nietsvermoedend op zoek gaat naar informatie over de islam, vrijwel alleen op ultra-orthodoxe en radicale sites stuit. Ook zij ontkomt niet aan de stroom extremistische lectuur die goed vertaald en mooi gebonden uitkomt in het Westen, gefinancierd door bijvoorbeeld Saoedische miljonairs. De gematigden kunnen wel een steuntje in de rug gebruiken.

De Amerikaanse overheid geeft volgens berichten in de pers veel geld uit aan het beïnvloeden van de islam buiten de Verenigde Staten. De VS financieren onder meer islamitisch onderwijs, islamitische radio en tv, de bouw van moskeeën en de restauratie van antieke koranboeken. Yacoubian, die eergisteren nog voor het Amerikaanse congres getuigde over democratisering in het Midden-Oosten, noemt deze berichten 'tamelijk accuraat'.

,,Maar deze overheidssteun is grotendeels geheim. En daar valt wat voor te zeggen. Hoewel ik besef dat ik, wanneer ik het over geheime Amerikaanse inmenging in de islam heb, ook alweer allerlei complot theorieën in de hand werk.''

Yacoubian legt nu met haar collega's de laatste hand aan het beleidsplan dat moet helpen om het extremisme -'een pervertering van de islam'- te neutraliseren en gematigde krachten aan te moedigen. Onderdeel is een vorm van viral marketing, een vakterm voor reclame die zichzelf verspreidt. Hierbij worden mensen aangezet om een bepaalde boodschap door te sturen. Het bekendste voorbeeld is van de gratis e-mailaanbieder Hotmail. Het bedrijf liet mensen gratis mailen. Onder elk mailtje dat zij stuurden, stond waar de ontvanger óók zo'n handige gratis maildienst konden krijgen.

,,Op vergelijkbare manieren willen wij een tegengif verspreiden tegen de infectie die het radicalisme is'', zegt Yacoubian. Dat woord 'tegengif' gebruikt de gemeente Amsterdam ook. En ook dit is riskant, erkent Yacoubian. Want radicalen zullen zeggen: ze zien moslims als ongedierte dat moet worden bestreden.

,,Het enige dat overheden helemaal zonder risico kunnen doen, is de onvrede onder moslims proberen weg te nemen voor zover die legitiem is.'' Pogingen om discriminatie op de arbeidsmarkt aan te pakken, vallen daar bijvoorbeeld onder.