Ma nifhimx

Malta telt, naar de 'Trouw-Almanak' met opmerkelijke precisie schat, 400420 inwoners. Zij bedienen zich van twee officiële talen, beide een vrucht van buitenlandse overheersing. Brits bewind, van 1800 tot 1965, gaf het Engels vaste voet in de kleine eilandrepubliek. In die taal voltrekt zich er het onderwijs. Engelstalig -en Italiaans- zijn ook de meeste tv-programma's die op Malta worden bekeken.

Hun andere officiële taal, het Maltees, danken de eilandbewoners aan Arabieren die een millennium geleden Malta regeerden. Hoewel met vele Europese en vooral Zuid-Italiaanse elementen vermengd, is het Maltees een Arabische taal gebleven - de enige die, met wat aanpassingen, in het Romeinse alfabet wordt geschreven.

Schrijven, in die taal, doen de Maltezers overigens vrij zelden. Menigeen, zeggen taalkundigen, kán het ook niet. Dit is verklaarbaar. Eeuwenlang gold het Maltees als een medium voor ongeletterden, geminacht door de heersende klasse. Zijn officiële status verwierf het pas in 1934.

Dit jaar voegt Malta zich bij de Europese Unie. De EU handhaaft, de groei in tal en last ten spijt, nog steeds de afspraken over taalgebruik die ooit voor een club van bescheiden omvang zijn gemaakt. Bijgevolg wordt het Maltees een officiële EU-taal.

De EU heeft al meer vertalers en tolken in dienst dan enige andere organisatie ter wereld. Om de mediterrane nieuwelingen recht te doen en bijvoorbeeld getolk van het Maltees naar het Sloveens en van het Estisch naar het Maltees mogelijk te maken, zou ze er ruim tweehonderd extra moeten aantrekken. Er is één probleem. Die ruim tweehonderd bestaan niet. Het gebruik van brugtalen -Italiaans bijvoorbeeld als schakel tussen Fins en Maltees- is een riskante noodgreep. Hoe gemakkelijk feilen ontstaan, bleek in 2003, toen de ontwerp-grondwet van de EU in het Maltees was overgezet, naar verluidt met medewerking van lieden die de taal alleen mondeling beheersten. Kenners kwamen niet uitgelachen over de fouten.

Om niet geregeld ma nifhimx (Maltees voor 'Ik snap 't niet') te moeten verzuchten, kunnen de Maltese vertegenwoordigers in de EU zich maar beter tot hun andere officiële taal beperken. De rest van de EU-afgevaardigden trouwens ook.