Leko brengt spanning terug

In het Zwitserse Brissago heeft de Hongaarse uitdager Peter Leko op het moment van schrijven de spanning in de match om het wereldkampioenschap weer teruggebracht. Hij slaagde erin de vijfde partij in om de stand weer gelijk te trekken door de regerend wereldkampioen van het klassieke speeltempo, de Rus Vladimir Kramnik een lastig eindspel af te nemen. Leko dient de tweekamp te winnen om zichzelf tot wereldkampioen te kunnen uitroepen. Nadat hij de eerste partij verloren had, leek hij voor een schier onmogelijke taak te staan. Kramnik staat erom bekend als een geweldig solide speler die bijna niet omver te krijgen is. Hoewel Leko zijn stijl de laatste jaren in positieve zin heeft veranderd (zijn reputatie als remiseschuiver zal hem nog lang nageroepen worden), leek hij niet in staat om de bijna niet te kloppen Rus te verslaan.

Maar wat velen al bijna voor onmogelijk hielden - ook Kasparov slaagde er indertijd niet in om ook maar een partij van Kramnik te winnen - gebeurde al in de vijfde matchpartij. Een bekende variant van het Dame-gambiet leidde tot een eindspel van vier tegen drie pionnen op een vleugel waarin beide spelers over een toren en een loper van dezelfde kleur beschikten. Dit eindspel was in de praktijk al een paar keer op het bord gekomen en meestal hadden de zwartspelers het nadeel binnen de perken weten te houden. Maar Leko kweet zich uitstekend van zijn taak. Hij kwam met een paar slimme manoeuvres op de proppen en omdat Kramnik nogal zorgeloos speelde, werd de titelverdediger plotseling met een levensgrote dreiging geconfronteerd die hem een kwaliteit tegen een pion kostte. Leko was er als de kippen bij om het resterende eindspel van toren en drie pionnen tegen loper en drie pionnen met vaste hand naar winst te voeren.

Leko - Kramnik

(vijfde partij)

1. d4 Pf6 2. c4 e6 3. Pf3 d5 4. Pc3 Le7 5. Lf4 0-0 6. e3 c5 7. dxc5 Lxc5 8. cxd5 Pxd5 9. Pxd5 exd5 10. a3 Pc6 11. Ld3 Lb6 12. 0-0 Lg4 13. h3 Lh5 14. b4 Te8 15. Tc1 a6 16. Lxa6 Txa6 17. b5 Txa3 18. bxc6 bxc6 19. Txc6 Ta7 Kramnik wijkt af van een partij waarin 19. ... Te6 gespeeld werd en tot remise leidde.

20. Td6 Td7 21. Dxd5 Txd6 22. Dxd6 Dxd6 23. Lxd6 Lxf3 Deze ruil werd algemeen afgekeurd. Zwart kan ook het loperpaar behouden zoals voorkwam in Karpov - Anand, Moskou 2002. Na een groot aantal zetten slaagde Anand er inderdaad in om remise af te dwingen.

24. gxf3 Ld8 25. Tb1 Lf6 26. Kg2

(zie diagram 1)

Eindspelen van vier tegen drie pionnen op een vleugel eindigen in de regel in remise. Zwart heeft desondanks een lastige taak want het is lastig kiezen uit de verschillende defensieve opstellingen.

26. ... g6 27. f4 Kg7 28. Tb7 Te6 29. Td7 Te8 30. Ta7 Te6 31. Lc5 Tc6 32. Ta5 Lc3 33. Tb5 Ta6 34. Tb3 Lf6 35. Tb8 h5 36. Tb5 Lc3 37. Tb3 Lf6 38. e4 Wit zet zijn meerderheid in beweging.

38. ... Ta5 39. Le3 Ta4 40. e5 Le7 41. Tb7 Kf8 42. Tb8+ De toren staat erg goed op de onderste rij zoals later blijkt.

42. ... Kg7 Na een lange manoeuvreerfase gaat het er nu om of wit zijn loper op veld d4 kan krijgen. Vanaf dit veld helpt de loper na e5-e6 mee aan bepaalde matbeelden.

43. Kf3 De koning komt uit zijn schuilplaats om een handje te helpen.

43. ... Tc4 44. Ke2 Ta4 45. Kd3 Lh4 46. Ld4 Ta3+ 47. Kc2 Ta2+ 48. Kd3 Ta3+ Na 48. ... Lxf2 49. e6+ Lxd4 50. e7 is de pion niet meer af te stoppen.

49. Ke4 Ta4 50. Kd5 Ta5+ 51. Kc6 Ta4 52. Kc5 Le7+ Na deze zet komt wit tot de beoogde dreiging. Misschien was 52. ... Ta7 nog een verdediging.

53. Kd5 Ta5+ 54. Ke4 Ta4 55. Tc8 Leko wil eerst de positie van zijn toren nog even verbeteren.

55. ... Lh4 56. e6+ Lf6 57. e7! Zo wint wit de kwaliteit.

57. ... Txd4+ 58. Ke3 Lxe7 59. Kxd4

(zie diagram 2)

59. ... Lh4 De loper had op de lange diagonaal moeten blijven. Na de tekstzet is de stelling definitief gewonnen voor wit. Het slot speelt Leko vlekkeloos naar winst.

60. f3 f5 61. Tc7+ Kf6 62. Kd5 Lg3 63. Tc6+ Kg7 64. Ke5 h4 65. Tc7+ Kh6 66. Tc4 Kg7 67. Ke6 Lh2 68. Tc7+ Kh6 69. Kf7 Zwart gaf het op omdat hij na 69. ... Lxf4 70. Tc6 Kh5 71. Txg6 ook pion f5 verliest. (1-0)