'Dure olie is wensdroom van milieuambtenaar'

Als de kosten van energie oplopen, daalt het gebruik vanzelf, stelt energietechnoloog G.Hirs. De overheid sluit haar ogen voor dat simpele feit. Bedrijven worden gedwongen hun CO2-uitstoot te reduceren in plaats van hun energieefficiëntie te verbeteren.

BILTHOVEN - Dure olie helpt energiebesparing, zegt Gerard Hirs, oud-hoogleraar energietechnologie aan de Universiteit Twente. ,,We moeten snel een lijstje maken in welke projecten we kunnen investeren.''

Heel wat ideeën die op de rol staan, zijn dankzij de hoge olieprijs rendabel geworden, stelt Hirs. ,,Zelfs de Nederlandse elektriciteitscentrales -die zichzelf de beste ter wereld vinden- kunnen zuiniger draaien.''

Bij een prijs van 40 à 50 dollar per vat, het peil dat nu is bereikt, wordt energiebesparing een realistische optie. ,,Bij die prijs wordt besparen aantrekkelijk'', zegt Hirs, tevens voorzitter van de adviescommissie Energiebesparing door Innovatie van SenterNovem, een agentschap van economische zaken. Hij herinnert aan de jaren tachtig, toen de overheid miljoenen stak in warmtekrachtcentrales en in een ecologisch paradepaardje als de kolenvergassingsinstallatie bij Buggenum.

,,Als energie een te grote kostenpost voor het bedrijfsleven vormt, gaat het gebruik vanzelf omlaag'', stelt de energietechnoloog. Hij ziet in de Nederlandse industrie -de chemie bijvoorbeeld, of raffinaderijen- mogelijkheden om het energierendement flink op te vijzelen. ,,In de industrie kan efficiënter met brandstof worden omgesprongen. Een olietanker die Rotterdam binnenvaart, verliest 4 à 5 procent van zijn lading bij industriële processen. Dat kan beter.''

De rechttoe rechtaan benadering van Hirs -energiebesparing is voor hem domweg minder energie gebruiken- verliest terrein. Sterker nog, economen en politici hebben in het kader van het Kyoto Protocol een systeem bedacht, waarbij niet het energiegebruik zelf maar de uitstoot van kooldioxide aan beperkingen wordt onderworpen. Vanaf 1 januari wordt in de Europese Unie een prijs gezet op CO2-emissierechten. De EU hoopt grote bedrijven zo aan te moedigen om in schone milieutechnologie te investeren: bedrijven die onder hun quotum blijven, kunnen hun teveel aan uitstootrechten op de markt verkopen. ,,Prachtig bedacht, maar een overbodige rantsoeneringsmaatregel. Hetzelfde effect wordt immers bereikt door de prijsverhoging van olie.''

In de ogen van Hirs is de markt voor kooldioxide een creatie van economen die de energieproblematiek 'nodeloos ingewikkeld' maken. Hirs: ,,De economen vergeten dat CO2-emissie de output van verbranding is. In de 'Kyoto'-discussie heeft de input van verbranding, het energiegebruik zelf, nauwelijks een rol gespeeld.'' De energietechnoloog noemt het 'omslachtig' het energiegebruik te verminderen door de uitstoot van CO2 te beperken. ,,Je kunt voor hetzelfde geld kolen, gas en olie op de bon doen.''

'Kyoto' borduurt voort op het gevoelen dat we het klimaat opwarmen door een overmaat aan fossiele brandstoffen te verstoken. Hirs: ,,'Kyoto' is een verstandige voorzorgsmaatregel. Maar het voert te ver CO2 tot milieumaat te verheffen, terwijl waterwolken, roet en asdeeltjes ongestraft in de ether worden geslingerd.'' Bovendien belandt een groot deel van de kooldioxide niet in de atmosfeer, aldus de technoloog. ,,Het verband tussen de mate van klimaatverandering en de omvang van de uitstoot is niet duidelijk.''

Schort de handel in CO2 alsnog op, is de slotsom van Hirs. Oude rapporten sterken hem in zijn mening. Enkele jaren geleden voorspelden consultants dat een prijs van 40 à 50 dollar voor een vat olie 'een dempende werking' op de uitstoot van kooldioxide zou hebben. Nu is het zover, dankzij de olieproducerende landen. Hirs: ,,Het is de droomprijs van milieuambtenaren.'' De 20 dollar die een vat olie duurder is geworden, rekent Hirs toe aan kooldioxide. ,,Waarom niet?'' Daarbij gaat hij ervan uit dat olie duur blijft. ,,De vraag van India en China zal blijven groeien. We hebben bovendien steeds meer geld en energie nodig om de resterende olie te winnen.''

Voor Hirs staat voorop dat het bedrijfsleven ernst maakt met energiebesparing. ,,Dat is het gunstige van de hoge olieprijs; zelfs de Amerikanen, die alleen maar praten over energiebesparing en 'Kyoto' niet eens hebben geratificeerd, betalen nu mee.'' Hij wijst erop dat de Europese industrie een voorsprong heeft op de Amerikaanse, omdat de overheid de energieprijzen in Europa kunstmatig hoog heeft gehouden. ,,Europa is gewend aan dure olie.''