Haci en Leyla

De krant staat doorgaans zo vol ongeluk, dat het geluk bijna onzichtbaar is. Maar geluk bestaat, reken maar. Roel van Duijn, die vorig jaar in de Verdieping een artikel schreef over liefdesverdriet, portretteert zes stellen die het geluk in de liefde gevonden hebben-soms na jaren tobben. Vandaag deel 4.

Als ik de huiskamer binnenloop zie ik een verlamd kind op een bank liggen, sprakeloos. Twee grote ogen kijken me aan. Dan nodigt de vader mij aan tafel, in de woonkeuken. De moeder zet de dolmas en dadels op tafel. Amsterdam-Osdorp.

,,Wij zijn nu negentien jaar bij elkaar, maar in de kern verandert onze verhouding niet. Het is simpel. Liefde is heel eenvoudig'', zegt Haci (42), ,,ik houd gewoon van haar.''

Leila (39), met haar geruite hoofddoekje om, valt hem bij: ,,Ja, ik houd van hem. Ik heb ook altijd van hem gehouden. We blijven tot de dood bij elkaar.''

,,In sjallah'', glundert Haci, die twee keer naar Mekka geweest is.

Dan kijk ik op: van een mechanisch gepiep, dat uit de richting van het bed komt.

,,De maagsonde'', verklaart Haci, ,,dat betekent dat Selim aan zijn voeding toe is. Die wordt kunstmatig toegediend door een pomp, via een slang naar zijn maag.''

Een vrouw steekt haar hoofd om de hoek en Leila geeft haar een plastic zak met voeding. Het is de thuiszorg, die haar drie avonden per week helpt. Reden waarom zij deze avond hebben uitgekozen voor het bezoek.

Leyla was het nichtje van Haci, de dochter van een zuster van zijn vader. Lang geleden groeiden zij op in het stadje Aksaray, niet ver van Ankara. Regelmatig waren zij bij elkaar over de vloer, maar in de puberteit begon het plotseling op te vallen dat Haci niet meer weg te slaan was van Leyla.

,,Ik werd spontaan op haar verliefd'', zegt Haci, ,,maar ik durfde het niet te zeggen en ik heb haar daarom een brief gegeven.''

,,Ik antwoordde stoer'', lacht zij, ,,dat hij maar gewoon moest praten. Maar mijn mond wilde niet meer open toen hij dat echt deed.''

Was er niemand die hen gewaarschuwd had, dat trouwen binnen de familie de kans op erfelijke ziekten vergroot?

,,Ach'', zegt Haci, ,,dat werd als linkse praatjes afgedaan. ,,God geeft ieder wat hem toekomt. God doet wat hij wil, dat was de moraal. Als er een gehandicapt kind werd geboren bij ouders die geen familie van elkaar waren, dan werd gezegd: ziejewel, bij hen gebeurt het toch ook?''

Het was een groot feest. Beiden waren zij maagd. En vier weken later moest Leyla haar bruidegom uitzwaaien: hij vertrok naar Nederland.

,,De Nederlandse arts'', vertelt Leyla in het Turks, ,,waarschuwde ons kort na de geboorte van ons eerste dubbelgehandicapte kind, Selim, dat wij ons moesten voorbereiden op...'' ,,Een langdurige ziekenhuisrelatie'', vult Haci aan. ,,Ik was heel droevig'' vervolgt Leyla.

,,Maar ik was in paniek'', zegt Haci. ,,Ik huilde en huilde. Ik wilde thuis blijven en zorgen en wilde ontslag nemen. Tot het langzamerhand bijtrok. Bij de geboorte van het tweede gehandicapte kind was ik rustiger; stiekem had ik al rekening met de mogelijkheid gehouden. Toen kon ik haar troosten.''

Wat hen op de been hield?

,,De kinderen binden je samen'', zegt Leyla. Haci vertaalt het en zegt erbij dat het ook het geloof is. ,,Ik geloof niet dat dit een test van God is of we wel genoeg geloven. Maar ik zie het wel zo, dat elke zorg die we aan de kinderen besteden een gebed is.'' ,,Liefde en geloof maken ons geduldig'', zegt Leyla.

,,Ja'', zegt Haci, ,,ons huwelijk geeft geborgenheid. Vanuit die geborgenheid kunnen we nu groeien, naar meer individualiteit. Geborgenheid staat ons toe dat wij het niet altijd met elkaar eens zijn.''

,,Over mijn hoofddoekje'' glimlacht zij. ,,Dat houd ik om, of hij het wil of niet''.

,,Van mij mag ze het afdoen; met en zonder houd ik van haar.''

Ik complimenteer hem om zijn goede Nederlands.

,,Ik voel me Nederlander.''

,,En ik Turkse! Hoewel ik nu zwem, fitness doe en auto leer rijden.''

,,Onze liefde is heel eenvoudig, zoals hij altijd al was'', zegt hij, ,,en daardoor veranderen wij, zij en ik.''

Ik vraag of zij ook getrouwd waren als zij zich het risico voldoende bewust waren geweest.

,,Nee'', zegt Haci Karacaer. ,,Ik waarschuw ook mijn gezonde zoon, dat hij niet met familie moet trouwen. Ik heb trouwens een onderzoek laten uitvoeren over het probleem dat zoveel Turken en Marokkanen met een partner uit hun land van herkomst trouwen. Maar toch... als ik niet met haar getrouwd was geweest, was ik dan wel zo gelukkig geweest?''