Remkes moet opstappen

In plaats van vertrouwenwekkend leiderschap te tonen, lijkt het kabinet na de moord op Theo van Gogh zelf de kluts kwijt. Afgelopen vrijdag gooide vice-premier Zalm olie op het vuur van de opgelaaide emoties in het land door het moslimextremisme de 'oorlog te verklaren'. Gisteren, pas drie dagen en alarmerend veel wraakacties tegen moskeeën later, bracht hij enige nuancering aan. Hij had niet letterlijk 'oorlog' bedoeld, maar strijd. Het is niet aan te tonen dat er tussen zijn gespierde taal en de uitingen van wraak een direct verband is, maar onbekookt waren zijn uitspraken wel.

De ernstigste omissie was dat Zalm de 'oorlogsverklaring' niet vergezeld liet gaan van een krachtige waarschuwing aan de bevolking voor eigenrichting. Hij had glashelder moeten aangeven dat de overheid zulke acties onder geen beding zou accepteren.

Het is verontrustend dat het kabinet, drie dagen na de moord, niet in staat was deze evenwichtigheid in de reactie aan te brengen. Premier Balkenende ging gisteren voor in een correctie van het beeld, maar hij had dat eerder moeten doen. Afgelopen vrijdag liet hij vanuit Brussel weten dat hij 'gigantisch geschrokken' was van het motief van Mohammed B. om Van Gogh te doden. Die schrik is begrijpelijk, maar van een landsbestuurder mag worden verwacht dat hij over zijn schrik heen laat zien dat hij het heft in handen heeft en duidelijk maakt wat wel en niet kan. De oorlogstaal van Zalm duidde op overschreeuwen en was allesbehalve geruststellend. Het beeld van een kabinet dat de zaken niet stevig in handen heeft, werd gisteren nog versterkt door het openlijke gelamenteer van minister Remkes van binnenlandse zaken over zijn collega Donner van justitie. In de ogen van de VVD-bewindsman zou Donner niet ver genoeg willen gaan in het aanpassen van de wet aan de bestrijding van het terrorisme en te opzichtig de eerste viool spelen op dit beleidsterrein. Als Remkes er zo over denkt, moet hij ofwel zijn mond houden of zijn biezen pakken. Zeker in deze gespannen omstandigheden past het niet dat een minister zich publiekelijk beklaagt over een collega. De premier rangschikte vragen hierover gisteren onder de noemer van 'Haags gedoe'. Was dat maar zo. Remkes heeft op een zeer ongelegen moment zijn politieke zwakte laten zien. Hoe eerder hij zijn biezen pakt, hoe beter.