We hielden ons nog in

Niet het vrije woord moet ingeperkt, maar het ongebreidelde respect voor geloof.

De ironie rond alle ophef over het programma 'God bestaat niet' is dat we ons eigenlijk flink hebben ingehouden. De gesprekken spreken voor zich en de filmpjes zijn mild spottend van toon. Niets aan de hand, zou je denken. Er is zelfs een behoorlijke discussie op gang gekomen. Hier en daar van een redelijk niveau.

Wij hebben nog geen onvertogen woord uit de hoek van de islam gehoord, het lijkt er sterk op dat de christenen het stokje der onverdraagzaamheid hebben overgenomen. Andere godsdiensten worden ook onverdraagzamer. Ze roepen om het hardst gekwetst te zijn en eisen respect. Wie alle uitzendingen bekijkt kan onmogelijk volhouden dat de ene godsdienst 'harder'aangepakt wordt dan de andere. Het is ook geen wedstrijd.

Het programma 'God bestaat niet' beoogt niet om te sterven voor volk en vaderland, maar om het fenomeen geloof in het algemeen onder de loep te nemen. We hebben de islam of andere godsdiensten niet centraal gesteld maar gelijkgeschakeld. Alle gelovigen kunnen zich aangesproken voelen. Wij maken geen onderscheid zoals gelovigen dat onderling kennelijk wel doen. God is voor ons een verzamelnaam voor het geloof in een opperwezen.

Echter voorzichtigheid is geboden. Dat is de realiteit van ons huidige vaderland. Het is duidelijk dat 'God bestaat niet' de denkbeeldige grens aangeeft van wat momenteel mogelijk is in ons land. God neuken in de gedaante van een ezel, zoals Reve deed, zou nu niet meer kunnen.

Wij blijven ver binnen die denkbeeldige grens van toen wat aangeeft dat we op de weg terug zijn.

De 'geveinsde'gekwetstheid van een gelovige kan nooit de maat der dingen zijn. Het is erg gevaarlijk zelfs. Voor je het weet mag je helemaal niks meer zeggen.

We zien het fundamentalisme er wel bij varen als anderen de mond gesnoerd wordt. Het fundamentalisme rukt overal ter wereld op. Niet de vrijheid van meningsuiting moet ingeperkt worden maar het ongebreidelde respect voor geloof. Dat zou een veel beter signaal zijn aan de bevolking.

Spotten en kwetsen hebben een heel belangrijke functie in een democratie. Namelijk het ontheiligen van dingen die een absolute waarheid vertegenwoordigen. Absolute waarheden verhouden zich slecht met de democratie. Of het nou het geloof in een leider als Kim Il-sung is of een denkbeeldige opperleider. Bovendien leidt het juist niet tot escalatie als je elkaar vrijelijk en open kunt bekritiseren en bespotten. Integendeel, je lange tenen zul je inruilen voor een scherpe tong of een goed ontwikkeld gevoel voor humor en relativeringsvermogen. Eigenschappen die onontbeerlijk zijn in een samenleving.

Mocht Nederland zelfs niet rijp blijken te zijn voor dit programma dan zullen wij de uitzendingen stopzetten. Niemand hoeft zich meer te bewijzen na alle gebeurtenissen van de laatste jaren, maar iedereen die in dit tijdsgewricht verder zou willen gaan dan wij wensen wij veel succes.