Klein eiland vol pijn

ANKARA - Het eiland Cyprus is klein van oppervlakte, maar heeft Griekenland, Turkije, de Verenigde Naties en de Europese Unie al enorm veel kopzorgen gegeven.

De geschiedenis van dit eiland zit zo vol oorlog, verdriet en politieke bewogenheid dat Turkije zelfs een EU-lidmaatschap op het spel durfde te zetten. Alles leek beter te zijn voor de Turken dan het erkennen van de Grieks-Cypriotische staat.

Cyprus was van 1571 tot 1878 deel van het Ottomaanse Rijk. De Turken die in deze tijd als immigranten naar het eiland werden gestuurd, zijn door de Griekse inwoners nooit als vaste bewoners van Cyprus beschouwd. De problemen tussen de Grieken en de Turkse minderheid bereikten een hoogtepunt toen Griekse militairen in 1974 via een staatsgreep probeerden Cyprus deel te maken van Griekenland. De staatsgreep mislukte, maar Turkije reageerde met een invasie van het eiland. Het Turkse leger bezette het noorden en verdreef tienduizenden Grieken naar het zuiden.

Alle internationale bemiddelingen om een einde te maken aan de verdeeldheid van het eiland, hebben geen resultaat gehad. Cyprus wordt sinds de invasie van het Turkse leger in tweeën gedeeld door de Groene Zone, waar VN-militairen de wacht houden. Tienduizenden Grieken en Turken wachten tevergeefs op een oplossing, zodat zij terug kunnen naar hun huizen aan de andere kant van de grens.

Nu de mogelijke toetreding tot de EU in snel tempo korte metten heeft gemaakt met allerlei taboes in Turkije, zoals culturele rechten voor Koerden en de vermindering van de macht van het leger, was het de vraag of er een eind zou kunnen komen aan de impasse rond het eiland.

Daar leek het wel op. Turken op het eiland, die in 1983 hun eigen staat hadden uitgeroepen, die echter alleen door Turkije wordt erkend, stemden afgelopen voorjaar vóór het VN-plan dat een eind wilde maken aan de deling. Zouden de Grieks-Cyprioten ook vóór hebben gestemd, dan zou het Turkse deel weliswaar grond moeten teruggeven aan de Grieken, maar de beloning was dan wel een EU-lidmaatschap voor beide partijen op een herenigd Cyprus.

Het verpletterende 'nee' van de Grieken tegen het plan betekende een grote teleurstelling voor de Turken. Ze hebben verwacht dat de Grieks-Cyprioten bestraft zouden worden door VN en EU. En dat de Turks-Cyprioten op hun beurt zouden worden beloond door verzachting van de embargo's die gelden voor 'hun' deel van het eiland en financiële steun. Er is wel wat geld gekomen, maar aan het isolement van het Turkse deel is weinig veranderd.

Het zijn deze niet uitgekomen verwachtingen die aan de basis liggen van de Turkse frustraties in Brussel. Zij rekenden op een bestraffing van de Grieken die tegen hereniging van het eiland hebben gestemd. In plaats daarvan, zo wordt dat door Turken en Turks-Cyprioten gezien, wordt Turkije nu gedwongen om de, door Grieken gedomineerde, Cypriotische staat te erkennen.