Kerstmis op Java

In het artikel 'Jakarta beschermt kerken' van woensdag 15december staat dat Indonesië-kenner L.de Fretes van het IKV denkt dat religieuze conflicten niet de oorzaak zijn van het geweld. Hij houdt daarbij echter geen rekening met het feit dat reeds vóór de val van Soeharto de haat tegen de christelijke minderheden snel groeiende was. Daarbij was religie, in een nationalistisch politiek kader, wel degelijk de drijfveer voor allerlei acties. Dat nu het leger handig inspeelt op een al veel langer groeiend conflict betekent niet dat religieus fanatisme opeens niet langer een oorzaak vormt van het geweld.

Toen ik met mijn gezin in Semarang woonde, van 1990 tot 1993, werd in de tijd rond Kerstmis in het Javaans enkele malen per dag over de daken van de stad luidkeels de volgende mededeling van de minaretten geschreeuwd: ,,Wee degene die die vuile christenhonden een gelukkig kerstfeest durft te wensen!'' Dat er ook niet-islamieten zijn die Javaans verstaan zal de verkondigers van die boodschap wellicht koud gelaten hebben, of misschien rekenden ze daar juist op. Ons liet die boodschap allerminst koud, toen niet en nu nog niet.