Digitale Balkenende

,,Internet biedt gouden kansen voor een meer transparante overheid, voor een meer interactieve manier van beleidsontwikkeling.'' Dat schreef de commissie-Wallage in 2001 aan de toenmalige premier Wim Kok. Aangeboden werd het rapport 'In dienst van de democratie', het eindwerk van de club-Wallage, officieel genaamd de commissie Toekomst Overheidscommunicatie. Nog altijd is er een website (www.minaz.nl/wallage) speciaal gewijd aan het rapport.

Of de overheid sinds de dag dat Wallage met zijn rapport kwam nu echt transparanter is geworden, is moeilijk te zeggen. Laat staan dat er een helder 'ja' of 'nee' volgt op de vraag of er sindsdien een 'meer interactieve manier van beleidsontwikkeling' is gekomen.

Helder is wel dat de aanwezigheid van de Nederlandse overheid op internet in de tijd van 2001 tot nu enorm is toegenomen. Niet alleen zijn er veel meer pagina's gekomen die tot doel 'overheidscommunicatie' hebben, de kwaliteit is ook sterk vooruit gegaan. Nog niet eens zo heel lang geleden liepen bijvoorbeeld de  sites  van de ministeries dagen of zelfs weken achter bij de actualiteit. Vandaag de dag is de website vaak de eerste brenger van departementaal nieuws. Bovendien is op de sites van de meeste ministeries onmiddellijk te zien wanneer er weer een brief naar de Tweede Kamer is gegaan, wanneer er weer een stuk of wat kamervragen zijn beantwoord en de agenda geeft keurig weer wanneer de minister waar wat aan het doen is. Bij een ministerie als Financiën blijkt de afdeling voorlichting dan ook nog eens verblijd met een minister die graag achteraf verslag doet van zijn werkzaamheden. Het ministeriële 'weblog'.

Dat gaat dus prima, de communicatie met de burger. Wat het nog alijd wel verwarrend maakt, is dat alle ministeries een geheel eigen site hebben, met een eigen vormgeving en met een eigen manier om de informatie te 'verstoppen' achter doorklikjes. Waarom geen eenvormigheid?

Maar ook daar heeft de overheid weer wat op gevonden. De rommeligheid van de ministeries wordt op de site postbus51.nl rechtgezet. De site biedt voor elk ministerie eenzelfde, standaard, 'beginpagina' met daarop de belangrijkste doorklikjes naar informatie op de 'echte' site.

Eens even terug naar Jacques Wallage en zijn rapport uit 2001. Nadat hij zijn adviezen had afgegeven, kwam al snel (een halfjaar later) het 'Actieprogramma Overheidscommunicatie 2002-2006' van de Rijksvoorlichtingsdienst en de Voorlichtingsraad. De ondertitel was 'Plan van aanpak'.

Dat plan ging natuurlijk over méér dan alleen de communicatie van de overheid met de burger via internet, maar het wereldwijde web nam toch een voorname plaats in.

Een van de praktischer adviezen van Wallage -'bouw een regeringssite'- werd natuurlijk direct overgenomen. De site regering.nl was geboren en er waren grootse plannen mee. Een half miljoen euro per jaar werd er uitgetrokken. En in 2003, of uiterlijk 2004, zou het zover zijn: Regering.nl zou uitgroeien tot een dynamische, sprankelende site waarop Balkenende streaming te zien zou zijn. Live zouden zijn persconferenties te volgen zijn en wat al niet meer. Interactief natuurlijk, want volgens Wallage wil de burger 'co-producent van beleid zijn'. We wachten af, verdwaasd starend naar de grijze lettertjessite regering.nl.