'Als sporter word je langzaam volwassen'

Nog niet zo lang geleden werd Mark Tuitert en Jochem Uytdehaage een lange regeerperiode als schaatskampioen toegedicht. Ze weten inmiddels beter. Aan de EK allround, vanaf vandaag in Heerenveen, beginnen ze in de schaduw van een achttienjarige. ,,Een grote naam zegt niks meer.''

HEERENVEEN - De omloopsnelheid van schaatshelden is hoog. Over Jochem Uytdehaage werd in 2002 nog beweerd dat hij een hegemonie van jaren zou kunnen vestigen. Over Mark Tuitert werd een jaar geleden, na het behalen van zijn Europese titel, hetzelfde gezegd. Een maand later bracht het WK hem terug in de harde realiteit.

Op de persconferentie van de Nederlandse ploeg voor het EK, dat vanmiddag in Thialf begint, was de belangstelling voor Uytdehaage en Tuitert niet bijster groot. Alle aandacht ging uit naar alwéér een jongere schaatser die sinds zijn nationale titel eind december wordt opgezadeld met torenhoge verwachtingen. Uytdehaage en Tuitert kennen de valkuilen waar de 18-jarige Sven Kramer voor beducht moet zijn.

Het succes ging vorig jaar met Tuitert op de loop. ,,Het ging vanaf het begin van het seizoen zo goed, ik won het EK, ik was zo blij en het was zo gaaf dat ik mijn focus op de sport te snel heb losgelaten. Ik had in mijn planning helemaal geen rekening gehouden met de periode na het EK. In dat opzicht ben ik wel wakker geschud. Als je wereldkampioen wilt worden, moet je het gestructureerd aanpakken.''

Na zijn Europese titel omarmde Nederland vorig jaar een nieuwe schaatsheld. Tuitert (24) liet zich van hot naar haar slepen. ,,Je denkt: dat kan ik er makkelijk bij doen. Een grote huldiging in Holten, hartstikke gaaf, gitaarspelen bij 'Vara Laat', leuk, interviews, ik genoot ervan. Achteraf gezien had ik beter uit Nederland weg kunnen gaan om goed te trainen.'' Want op het WK in Hamar belandde hij met een doffe smak op aarde. De Amerikanen Hedrick en Davis grepen de macht, de bejubelde Europese kampioen moest ook nog Verheijen en de Italiaan Fabris voor laten gaan.

,,Schaatsroem is relatief. Dat blijkt ook dit seizoen. Op het NK won ineens een jongen van achttien jaar. Een grote naam zegt niks meer. Dat is allrounden tegenwoordig. De tijd dat een kampioen vier of vijf jaar aan een stuk de dienst uitmaakte, is verleden tijd. Niemand steekt er met kop en schouders boven uit.''

De waarheid van het cliché dat het moeilijker is om aan de top te blijven dan er te komen, heeft Tuitert ervaren. ,,Als je eenmaal kampioen bent geworden, neem je geen genoegen meer met minder. Dat is soms niet realistisch, zeker niet als het niveau zich in de breedte zo heeft ontwikkeld. Als je net iets minder bent sta je niet eens op het podium. Je moet je neerleggen bij het feit dat je af en toe verliest, ook al is dat moeilijk te accepteren.''

Tuitert was net als Kramer al heel jong een grote belofte. Op zijn eerste EK in 2001 leek hij als 20-jarige op weg naar de titel toen hij onderuit ging. Onder coach Peter Mueller raakte hij daarna overtraind.

,,Als je succes hebt, gaat iedereen aan je lopen trekken. En de interesse voor je persoon kan je niet breed en groot genoeg zijn. Het is moeilijk dan met beide benen op de grond te blijven. Het ligt ook aan je omgeving. Ik ben ook gewaarschuwd, maar je wilt het niet zien.''

Jochem Uytdehaage, Europees en wereldkampioen en tweevoudig olympisch kampioen in 2002, weet hoe moeilijk het is titels

bijeen te blijven vergaren. In 2003 kon hij zich niet eens voor het EK of WK plaatsen. Een grote allroundtitel is sinds 2002 uitgebleven. ,,Je krijgt met zo veel factoren van buitenaf te maken. Alles is nieuw. En als je eenmaal weet hoe dingen gaan is het moeilijk om onbevangen ergens naar toe te leven.''

Wie eenmaal kampioen is, is een prooi voor de rest. Uytdehaage (28): ,,Anderen gaan harder. Ik zit met mijn puntentotaal nog steeds op het niveau van mijn olympisch seizoen, maar anderen halen dat nu ook. Als je jezelf niet blijft ontwikkelen sta je zo weer achteraan. Je moet progressie blijven boeken. Dat is lastig.''

Tuitert heeft conclusies getrokken uit het vorige seizoen. Voor dit EK zei hij nee tegen alle interviewverzoeken. Zijn planning was erop gericht om pas vanaf het EK in topvorm te zijn. Tuitert wil fysiek en mentaal 'een extra buffer' overhouden om in Moskou volgende maand het grote doel te realiseren: wereldkampioen worden. ,,Ik heb vorig jaar veel geleerd. Als sporter word je maar langzaam volwassen.''