HOE | de pillenhandel de omzet veiligstelt

De belangen zijn groot in de klasse van statines, geneesmiddelen tegen een te hoog cholesterolgehalte. Zo groot dat Pfizer, fabrikant van cholesterolverlager Lipitor, er niet voor terugdeinsde het veiligheidsprofiel van de pil in strijd met de waarheid op te poetsen. De farmaceut gaf in folders voor dokters een eigen draai aan de conclusies van een wetenschappelijke publicatie.

Cholesterolverlagers zijn het schoolvoorbeeld van me too-geneesmiddelen. Alle nieuwe statines die farmaceutische bedrijven de afgelopen jaren op de markt hebben gezet, zijn nauwelijks

beter dan de eerste cholesterolverlager, Zocor van MSD. Van Zocor verliep in 2003 het patent. Sindsdien is de prijs gekelderd, ook andere fabrikanten konden de werkzame stof gaan gebruiken. MSD verdiende in de gouden jaren dat het patent nog liep, miljarden aan Zocor.

De nieuwere middelen zijn vooral ontwikkeld omdat de concurrenten een graantje willen meepikken uit de lucratieve markt: me too, ik ook! De jongste statines zijn hoogstens iets krachtiger, waardoor een wat snellere verlaging van de cholesterolwaarde wordt bereikt. Maar dat is in de klinische praktijk eigenlijk alleen van belang voor een kleine groep patiënten met een gevaarlijke hoge waarde.

Van alle uitgaven aan geneesmiddelen stijgen die voor de cholesterolverlagers de afgelopen jaren het meest. Volgens een opgave van Fabiënne Griens van de Stichting Farmaceutische Kengetallen is in Nederland de eerste drie kwartalen van 2004 voor 210 miljoen euro uitgegeven aan statines. Pfizer (Lipitor) trok met 931000 voorschriften bijna 89 miljoen euro omzet uit de markt, gevolgd door Selektine (van Bristol Myers-Squibb) met 50 miljoen (546000 voorschriften). De me too-statine Crestor van AstraZeneca werd in de eerste drie kwartalen van 2004 al 283000 keer voorgeschreven. Door een harde marketingcampagne is de omzet van Crestor verdubbeld tot 20 miljoen euro, sinds de introductie in 2003.

Als er wordt gekeken naar de gemiddelde kosten van een dagelijkse dosis cholesterolverlager, dan is Zocor (1,2 miljoen voorschriften) verreweg de goedkoopste: 30 eurocent. Selektine is de duurste (72 cent), gevolgd door Crestor (70 cent). Lipitor komt op de vierde plaats met 55 cent.