Gonzales verhoord over martelingen

Beoogd VS-justitieminister Gonzales werd gisteren gehoord door de senaat. Hij zegt het Genève-verdrag te zullen eerbiedigen.

NEW YORK - Alberto Gonzales probeerde gisteren tijdens de hoorzitting van de senaat zijn critici een stapje voor te zijn. Voordat zij het ter sprake kon brengen zei de beoogd minister van justitie: ,,Ik beschouw de Conventie van Genève (over behandeling van krijgsgevangenen) niet als verouderd en ook niet als iets eigenaardigs.''

Juist die kwalificaties prijkten in 2002 in een notitie die de 49-jarige Texaan, als juridische adviseur van het Witte Huis, aan president Bush zond. In de ogen van veel critici zorgden die en andere 'martelnotities', waarin hij de hand had, voor uitholling van de definitie van martelen. Ze maakten zo de weg vrij voor mishandelingen van gedetineerden in Irak, in Afghanistan en op Guantánamo.

Niet toevallig kwam de regering kort voor de hoorzitting met een gloednieuwe notitie, waarin de omstreden passages verdwenen waren. Maar die stap, net als zijn woorden van gisteren, waren volgens Gonzales geen schuldbekentenis. Hij had alleen wat hypothetische vragen rond marteling bekeken, maar dat was achteraf gezien ,,overbodig''. President Bush had immers vanaf het begin glashelder gemaakt dat Amerika zich daar nooit schuldig aan mocht maken.

De Republikeinse commissievoorzitter Arlen Specter liet de Texaan enkele vragen inkoppen. ,,Keurt u martelen goed?'', vroeg hij. ,,Nooit of te nimmer.'' Gonzalez stelde verder van de foto's uit Aboe Ghraib te walgen, hij beloofde zich te houden aan 'Genève' en de burgerrechten.

Maar de Democratische senatoren vielen er niet voor. Op bittere toon wierpen zij hem het Aboe Ghraib-schandaal voor de voeten. ,,Amerikaanse troepen staan bloot aan grotere risico's door de manier waarop de regering-Bush verdachten van terrorisme gevangenzet en ondervraagt'', zei Patrick Leahy uit de staat Vermont.

Edward Kennedy van Massachusetts zei dat het beleid dat Gonzales hielp formuleren ,,gebruikt is [..] om marteling te rechtvaardigen als ook schendingen van de Conventie van Genève''. Hij stelde dat de mishandeling van gevangenen ,,ook vandaag de dag nog gebeurt''.

Gonzales wees elke betrokkenheid bij misstanden af. ,,Het was niet mijn rol aan te geven dat wij bepaalde methodes zou gebruiken om informatie van terroristen los te krijgen. Die beslissing werd genomen door de diensten in het veld.''

Hij ontkende dat de regering haar verantwoordelijkheid ontdook. Defensie had al acht onderzoeken gedaan naar Aboe Ghraib en drie liepen er nog. Deze week begon het ministerie ook een onderzoek naar Guantánamo, na maanden volgehouden te hebben dat gedetineerden daar humaan behandeld worden.

Ondanks alle kritiek lijkt zijn benoeming tot opvolger van John Ashcroft niet in gevaar te komen. Binnenkort volgt daarover de stemming. De Republikeinen, die de meerderheid hebben, steunen hem, net als gematigde Democraten. De Texaan zou de eerste Spaanstalige minister van justitie worden.