Nieuw kiesstelsel niet aangepast

DEN HAAG - Het kabinet heeft besloten de plannen voor een nieuw kiesstelsel niet verder aan te passen. Ook advies van de Raad van State heeft het kabinet niet tot een ander standpunt kunnen brengen.

Het wetsvoorstel voor een nieuw kiesstelsel is gisteren naar de Tweede Kamer gestuurd, zoals de ministers het vorig jaar augustus hebben vastgesteld. Minister De Graaf (D66, bestuurlijke vernieuwing) gaat daarmee een lastig debat met de volksvertegenwoordiging tegemoet.

Van de drie coalitiefracties is alleen D66 echt enthousiast. CDA en VVD hebben zich in het regeerakkoord weliswaar vastgelegd op invoering van een kiesstelsel met districten, maar ze zijn niet echt ingenomen met het plan van De Graaf. Ook oppositiefracties stellen zich totnogtoe gereserveerd of afwijzend op tegenover zon kiesstelsel.

Door kiezers naast een stem op een landelijke partijlijst een tweede stem te laten uitbrengen op een kandidaat uit de eigen regio wil het kabinet de band tussen kiezer en gekozene versterken. Ook verwacht De Graaf dat regionale kandidaten zich onafhankelijker zullen opstellen, zowel in de eigen fractie als tegenover het kabinet.

Ook de Raad van State (het belangrijkste adviesorgaan van de regering) vindt verbetering van het kiesstelsel nodig. Maar de raad zoekt de oplossing in het verlagen of zelfs afschaffen van de voorkeursdrempel. Dat is de barrière die kandidaten in het huidige systeem moeten nemen om met persoonlijke stemmen gekozen te worden. Ze hoeven de kiesdeler -aantal uitgebrachte geldige stemmen gedeeld door het aantal zetels- niet te halen, maar hebben genoeg aan een kwart daarvan. Ze kunnen dan een hoger geplaatste kandidaat verdringen.

De Graaf ziet niets in het voorstel dat de Raad van State doet. ,,Je krijgt dan alleen maar een strijd binnen partijen, in plaats van tussen partijen'', zei hij gisteren. ,,Bovendien is, anders dan bij districten, dan nog steeds niet goed te achterhalen wie de achterban van een kandidaat vormen. Dat zal de band tussen de kiezer en de gekozene niet versterken.''

Dat er ook in de Tweede Kamer totnogtoe weinig enthousiasme is, weerhoudt de minister evenmin. ,,We hebben in 2003 een politiek akkoord gesloten. En toen in 1917 het huidige stelsel werd ingevoerd, was er ook weinig enthousiasme.''