Beste Beatrijs,

Mijn man en ik waren uitgenodigd om bij familie te komen eten. Deze familie hangt een ongedwongen, informele leefwijze aan. Als ik wel eens een verwijzing maak naar ook maar enige vorm van etiquette, komt al gauw het antwoord: 'Nou, dat hoeft hier niet, hoor! Doe maar gewoon waar je zin in hebt!' Prima. Ieder het zijne.

Aan tafel. Soep. Ik geloof dat ik toen nog wel oplette of de gastvrouw zelf ook al aan tafel zat en soep had, voordat we begonnen met eten. Daarna kwamen de aardappeltjes op tafel. En de sla. En de champignons en uienringen. En, zei de gastvrouw: 'Ziezo, nu ga ik de biefstuk bakken.' Ik heb dat opgevat als: ga je gang, schep op en eet, want het kan nog wel even duren met die biefstukken. Wij hadden van al dat lekkers bescheiden opgeschept en een paar hapjes genomen, toen ik naar de gastvrouw keek (we zaten in de woonkeuken). En oei, de ergernis die ik daar zag! Ik hield meteen op met eten en zei iets in de trant van: 'O, sorry, wij zijn al begonnen.' Waarop de gastvrouw sarcastisch zei: 'Ja, jullie hebben zeker nogal honger!' Het was inmiddels 20.30 uur, en we hadden inderdaad 'honger'. Ik vond het erg gênant, heel vervelend. De sfeer was meteen ongemakkelijk.

Moet je bij elk gerecht wachten tot het startsein wordt gegeven? Moet je bij elk gerecht, elke gang, maar weer wachten tot je mag beginnen? Maar dan is alles koud en ik vind koud eten niet lekker.

Hoe had ik het beter kunnen doen?

Warm eten graag

Beste Warm eten,

U beschrijft een minder geslaagd etentje bij familie. De stijl van gastvrouw/heer bevalt u om te beginnen al niet erg; te veel laat maar waaien. Het eten verscheen te laat op tafel. Daar kwam bij dat de gastvrouw dubbele boodschappen uitzond. Enerzijds: doe alsof je thuis bent, doe vooral geen moeite met rare etiquetteregels, anderzijds was zij wel degelijk gepikeerd, toen u en uw man de aanval op het eten inzetten, terwijl zij nog achter het fornuis stond. Wat ging hier mis?

De fout is dat iedereen schijnt te denken dat etiquetteregels er zijn om het leven ingewikkeld en opgeprikt te maken, terwijl de etiquette er juist is om de dingen soepel te laten verlopen. Geen enkele gastvrouw vindt het leuk dat gasten beginnen te eten, terwijl zij nog niet de hele maaltijd op tafel heeft gezet. Dit degradeert haar tot kok/serveerster of huissloof, iemand die er alleen is om te voorzien in de consumptieve behoeften van de disgenoten.

Er wordt niet begonnen met eten, voordat iedereen aan tafel zit. Dit is een regel die zowel thuis geldt als buitenshuis. Tenzij uitdrukkelijk hiertoe uitgenodigd door degene die het eten klaarmaakt: 'Beginnen jullie maar vast, ik kom er zo aan.' Als dit niet is gezegd, dan wacht men. Of het nu om soep, boontjes of smeltend ijs gaat. Ook wanneer de gastvrouw coördinatieproblemen heeft, zodat de reeds geserveerde aardappels en groenten dreigen af te koelen (zo snel gaat dat trouwens niet tijdens die luttele minuten biefstuk braden), ook dan moet men wachten met toeslaan. Het is een elementaire regel van het gezamenlijke eten.

Beste Beatrijs,

Mijn man en ik waren onlangs op een feest ter gelegenheid van de vijftigste verjaardag van een vriend. Het was een heel gezellig avondje. Wij hebben ervan genoten en nu dacht ik de gastheer en gastvrouw hiervoor te bedanken door middel van een handgeschreven kaartje. Kan dit of is dit overdreven? Een vriendin van mij zei dat het voldoende is als je bij het afscheid nemen op de avond zelf bedankt hebt.

Extra dank of niet?

Beste Extra dank,

Ook degenen die zich de hele avond te pletter hebben verveeld of zich ergerden aan andere aanwezigen, het eten niet door hun keel konden krijgen of niet te spreken waren over het vertier, zeggen ten afscheid tegen de gastheer/vrouw dat ze het gezellig vonden en spreken hun dank uit voor de geboden gastvrijheid. Het is een conventionele afscheidsformule.

Als u de moeite neemt om een bedankkaartje te sturen voor een feest of etentje waar u het erg naar uw zin had, zullen gastheer/vrouw dit ongetwijfeld bijzonder waarderen. Omdat nauwelijks iemand nog bedankkaartjes schrijft, zullen zij dit gebaar opvatten als een oprechte en hartelijke uiting van dankbaarheid.

Beste Beatrijs,

Sinds een paar jaar hebben twee van onze (volwassen) kinderen allebei een (redelijk grote) hond en die nemen ze mee naar de (regelmatige) familiefeestjes bij ons thuis, of wanneer ze gewoon op bezoek komen. Mijn man en ik hebben het niet op honden. Wij houden niet van het gestoei ermee, waardoor de hondenharen door de kamer vliegen, en ook niet van kwispelende staarten tussen het gebak of de toostjes op de salontafel, stinkende winden, natte neus en kwijlende bek op je schoot, gesnuffel aan en tussen je benen, geknoei met waterbakken in de keuken. Na een langere logeerpartij bleven de vlooien achter tot op zolder, wat ons veel spuit- en zuigwerk kostte. Als klap op de vuurpijl spoot een hond zijn anaalklieren leeg in de kamer, toen er nog een derde visitehond binnenkwam. De kamer heeft drie weken lang gestonken.

Met de aanschaf van een nieuw, stoffen bankstel en dito eetkamerstoelen besloten we: honden zijn niet meer welkom in de woonkamer met open keuken, maar blijven in de bijkeuken met eventueel de deur open naar de garage.

Onze wens wordt tegenstribbelend gerespecteerd, maar regelmatig krijgen we cynische opmerkingen over onze liefdeloze opstelling en soms wordt toch geprobeerd de hond de kamer binnen te loodsen.

Hoewel we natuurlijk bij onze kinderen thuis hun huisregels respecteren, voelen we ons toch schuldig over hun korzeligheid en we vragen ons dan ook af of ons verzoek de honden thuis te laten of althans in de bijkeuken, wel correct is.

Hekel aan honden

Beste Hekel aan,

Nee, u hoeft uw huis niet open te stellen voor honden. U doet al een flinke scheut water bij de wijn door de honden wel toe te laten, maar ze tot de bijkeuken en de garage te beperken.

Uw familie dient zich zonder morren neer te leggen bij uw huisregels. Stel dat het over roken ging en dat u bezwaar had tegen roken in uw huis. Dat is een legitieme eis tegenwoordig. Rokend bezoek moet dan af en toe naar de tuin of op het balkon. Met honden ligt het niet anders. U hoeft zich nergens schuldig over te voelen. Haal uw schouders op over korzelige reacties van de kinderen. Het went wel.