Klimaat brengt trekvogels in problemen

Vogels bouwen steeds eerder in het jaar hun nest, omdat de lentes warmer worden.

Warmere lentes zorgen voor een vroegere insectenpiek, waaraan de vogels zich moeten aanpassen. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) broedt de pimpelmees tien dagen eerder dan zijn voorouders in 1986. De bonte vliegenvanger bouwt zijn nest zeven dagen eerder, maar keert niet eerder terug uit zijn overwinteringsgebied in West-Afrika.

Dat laatste geeft meteen aan welke problemen de klimaatverandering oplevert. Trekvogels baseren hun terugtocht op het lengen van de dagen in Afrika en merken pas bij aankomst dat het hier warmer is. ,,Na twee, drie weken vliegen, wegen ze nog maar twaalf gram'', vertelt onderzoeker Marcel Visser van het ecologisch onderzoeksinstituut Nioo. ,,Dan is het een wonder dat de vrouwtjes binnen een week een ei kunnen produceren.''

Voordeel van mezen en bonte vliegenvangers is dat ze in nestkasten broeden. Het Nioo kan hun gedrag zodoende al vijftig jaar bestuderen; onder meer in de Hoge Veluwe.

Anders dan het CBS heeft het Nioo geen verandering gezien in het broedgedrag van de mezen, maar toch is Visser niet erg optimistisch: ,,Als de jongen eenmaal geboren zijn, zitten de vette rupsen al onder de grond om zich te verpoppen. Ze krijgen dan alleen nog vliegende insecten te eten. Je ziet ze veel meer bedelen bij hun ouders.''

Het Nioo hoopt de komende jaren alle data over broedvogels te kunnen samenvoegen, om de gevolgen van de klimaatverandering goed te kunnen bestuderen. Nu al ziet Visser dat veel soorten achteruitgaan. ,,De klimaatverandering gaat sneller dan vogels zich kunnen aanpassen.''