Stoiber heeft geen fiducie in kabinet-Merkel

Aan het dichtsmijten van deuren komt maar geen einde in politiek Berlijn. Het grootste slachtoffer van de kettingreactie heet Angela Merkel: haar bondskanselierschap belooft nóg moeilijker te worden.

Edmund Stoiber, beoogd minister van economische zaken, heeft gisteren bekendgemaakt dat hij toch maar gewoon minister-president van Beieren blijft. Stoibers terugtrekking is een regelrechte motie van wantrouwen jegens de 'Grote Coalitie' in wording van christen- democraten en sociaal-democraten, oftewel tussen zijn eigen Beierse CSU, Merkels CDU en de SPD. Stoiber dicht de nieuwe coalitie weinig overlevingskans toe, nu een richtingenstrijd de SPD in een crisis heeft gestort.

Stoiber motiveerde zijn besluit door erop te wijzen dat de nieuwe regering een 'hoeksteen' is ontvallen. Die hoeksteen heet Franz Müntefering, de man die nog SPD-voorzitter is, maar die maandag zijn vertrek heeft aangekondigd na een aanvaring met het partijbestuur. Zijn besluit bracht een aardverschuiving teweeg in de SPD, die nog steeds voortrolt - naar links, vreest Stoiber.

De regering-Merkel had juist stabiliteit moeten ontlenen aan de sleutelposities die de partijvoorzitters daarin innamen: CDU-voorzitter Merkel zelf de bondskanselier; Stoiber de voorzitter van de Beierse zusterpartij CSU, als minister van economische zaken; en SPD-voorzitter Müntefering als minister van werkgelegenheid.

Müntefering heeft gisteren te kennen gegeven dat hij zijn posten in de regering wil behouden. Maar zelfs dat heeft Stoiber niet kunnen vermurwen. Dat is des te opmerkelijker omdat Stoiber en Müntefering vorig jaar een goede werkrelatie hebben opgebouwd, in een commissie die zich boog over staatsrechtelijke vernieuwing.

Stoiber wees gisteren CSU-zwaargewicht Michael Glos aan als zijn vervanger in Berlijn. Zijn terugkeer naar München heeft Stoiber vermoedelijk geen slapeloze nacht gekost. Zijn besluit, enkele weken geleden, om in vredesnaam maar naar Berlijn te gaan, had hem aanmerkelijk meer moeite gekost - en weken van aarzelen, tot irritatie van velen binnen en buiten de partij. De weerzin tegen een ministerspost onder de door hem verafschuwde Merkel straalde er bij Stoiber steeds vanaf.

Het lijkt erop dat de Beier deze goede gelegenheid om er de brui aan te geven gretig en met beide handen heeft aangepakt. Hoewel hij tijdens de onderhandelingen een aantal beleidsterreinen wist toe te voegen aan het door hem te bekleden ministerie, was hij eigenlijk nog niet verzadigd. Bovendien vreest Stoiber dat zijn eigen politieke rol is uitgespeeld als de coalitie onder Merkel voortijdig komt te vallen. De verzwakking van Münteferings positie, in een stuurloos kijvende SPD, vergroot inderdaad de kans dat Merkels bondskanselierschap van korte duur zal zijn.

Merkel had Stoiber maandag nog in het openbaar verzocht om aan boord te blijven. Ze zou een zucht van verlichting kunnen slaken nu deze lastpak Stoiber vertrekt, ware het niet dat Stoiber vanuit Beieren als lid van de Bondsraad, de Duitse Eerste Kamer, nog veel lastiger kan worden dan in een regering.