Opperbevelhebber Bush zit elke Amerikaan op de huid

Schrik in Washington: de logica van Guantánamo Bay tast nu ook de rechten van gewone Amerikanen aan.

Het is oorlog, zei het Witte Huis nadat op 11/9 2001 drie vliegtuigen in gebouwen in New York en Washington vlogen. Dat was niet zomaar een groot woord voor een gebeurtenis die alleen met grote woorden te verwerken viel. Het betekende dat George W. Bush de opperbevelhebber was geworden van een aangevallen land, met bevoegdheden die in vredestijd ondenkbaar zijn.

In de kwestie rond het afluisteren van Amerikanen lijkt Bush zich daarop te beroepen. De geheime rechtbank die daarvoor bestaat liet hij links liggen. Geruststellend zei hij zaterdag dat de jurist van het Witte Huis en de minister van justitie er naar hebben gekeken.

Maar de advocaat van de president is er om zijn wensen indien nodig door de mazen van de wet te loodsen. En dat ministerie baarde vorig jaar nog opzien met een uitgelekt memo waarin werd voorgesteld om allerlei mishandelingen geen marteling te noemen. Het Congres wil nu weten met welk recht Bush het afluisteren van Amerikanen toestond. En het aarzelt de Patriot-wet te verlengen, die het verzamelen van inlichtingen al had vergemakkelijkt.

Tot nu toe heeft het Congres de president gesteund bij een beleid dat niet uitblinkt in logica. Zo mochten de gevangenen in Guantánamo Bay op Cuba niet bij een rechter bepleiten dat ze onschuldig vastzitten. Geen probleem, want het zijn 'slechte mensen', aldus Bush.

Hij houdt zich aan de wet, zegt Bush, maar de belangrijkste regel waarnaar hij handelt, lijkt te zijn, dat de opperbevelhebber de kortste weg mag kiezen naar zijn doel. In Washington dringt nu het besef door dat daarbij niet alleen enge buitenlanders in de knel komen.