'Tien jaar tbs komt me de strot uit'

Na tien jaar tbs vindt de 33-jarige F.H. het de hoogste tijd om vrij te komen, zegt hij voor de Amsterdamse rechtbank. Zijn behandelaars houden hem liever nog een tijdje binnen, ook al wordt kans op herhaling laag ingeschat.

Na twaalf maanden gevangenisstraf en tien jaar terbeschikkingstelling staat tbs'er F.H. weer eens voor de Amsterdamse rechtbank. Elke keer opnieuw horen dat zijn terbeschikkingstelling verlengd wordt, dat vindt H. 'erg vermoeiend'. Maar hij heeft goede hoop dat het deze keer anders zal zijn.

Want sinds zijn laatste verlengingszitting heeft hij zich best netjes gedragen, vindt de tbs'er zelf. Hij woont buiten de kliniek, samen met een collega-tbs'er met wie hij het goed kan vinden. En zijn werkgever -H. heeft een baan als conciërge op een school- is tevreden. ,,Ik weet niet hoe ver ik moet gaan om mezelf te bewijzen“, vertelt H. de rechters. ,,Ik voel me als een kind behandeld. Ik heb vrienden, ga naar mijn werk. Tien jaar tbs komt me onderhand wel de strot uit.“

Ja, er zijn wat incidenten geweest. Collega's zagen hem fietsen nadat hij zich had ziek gemeld bij zijn werkgever. En H. mag niet meer in het fitnesscentrum komen. De afgetrainde tbs'er sport er graag, maar er zijn het afgelopen jaar anonieme klachten over hem binnengekomen. Enkele vrouwen hebben zelfs hun fitnessabonnement opgezegd, meldt de kliniek. H. zou ze lastig hebben gevallen.

,,Ik geef vrouwen wel eens een compliment“, reageert hij in de rechtszaal. ,,Ik ben een charmeur. Als vrouwen daar niet tegen kunnen, moeten ze dat tegen me zeggen. Dan kan ik daar rekening mee houden.“ Het gedoe over de sportschool irriteert rechtbankvoorzitter mr. B. van Dijk zichtbaar. ,,Ik vind de vragen van de officier van justitie volstrekt vaag en weinig concreet.“ Het gaat immers om anonieme verklaringen, dus het zal niet lukken om de precieze gang van zaken tijdens de zitting boven water te krijgen, vindt hij.

Van Dijk wil liever weten hoe het zit met de risicotaxatie van H. Maar dat risico is juist lastig in te schatten, zegt A. 't Lam, behandelcoördinator van de forensische kliniek van de GGZ Drenthe, waar H. wordt behandeld. ,,Er zijn de afgelopen jaren meerdere zaken instabiel geweest: Er blijft gedoe met hem, dus het risico is toch wel enigszins aanwezig.“ Stabiele factoren als werk en financiën zijn erg belangrijk voor H., vertelt de deskundige. En als de tbs'er een 'intieme relatie' met een vrouw krijgt, neemt het risico zeker toe. ,,Werk, de sportschool, een partner: Als die dingen mislopen, dan kan dat leiden tot gewelddadige delicten“, zegt de behandelcoördinator.

Zoals elf jaar geleden. De 22-jarige H. drong het huis binnen van een bejaarde vrouw in Amsterdam. Hij bond haar vast, bestal en bedreigde haar en bleef vrijwel de gehele nacht in de Amsterdamse woning van de vrouw. De nog jonge H. was daar slechts gedeeltelijk toerekeningsvatbaar voor, bleek uit de psychologische rapporten die na zijn aanhouding werden gemaakt. H. had een persoonlijkheidsstoornis met antisociale, paranoïde en borderline kenmerken. Zijn delict had hij onder invloed van die psychische problemen gepleegd.

Maar daarvoor is H. in de kliniek behandeld. Bovendien: het directe risico op recidive wordt door zijn behandelaars laag ingeschat. ,,Op de risicotaxatie scoort hij vooral hoog op de historische factoren. Dat is onvermijdelijk“, zegt H.'s advocaat Niek Heidanus in zijn pleidooi. Toch wil de kliniek H. nog liever even binnen houden. De officier van justitie eist daarom één jaar verlenging van de tbs. ,,De kliniek wil graag een perfect persoon terug in de maatschappij“, reageert advocaat Heidanus op die eis. ,,Een rimpelloos burger, zoals de officier van justitie zegt. Maar dat is niet wat de wet vraagt. De wet vraagt dat het herhalingsgevaar tot een aanvaardbaar risico verlaagd is.“ Preciezer is de wet daarover niet.

De rechters besluiten na tien minuten overleg dat ze het daarmee eens zijn. H. is stabiel, ook al zijn er wat hobbels geweest. En ,,het risico dat het komt tot herhaling van een zelfde delict moet als laag worden ingeschat“.

De inmiddels ex-tbs'er loopt juichend de rechtszaal uit, blij dat hij eindelijk een vrij man is. Maar die vrijheid duurt misschien niet lang. De officier van justitie is tegen de uitspraak in beroep gegaan.