Kremlin verstevigt zijn greep op maatschappij

Organisaties als Amnesty International en Human Rights Watch vrezen dat nieuwe wetgeving hun werk in Rusland onmogelijk maakt.

De Russische Doema heeft gisteren een omstreden wet aangenomen, die het werk van -met buitenlands geld gefinancieerde- non-gouvernementele organisaties (ngo's) in Rusland bijna onmogelijk maakt. De wet verplicht deze ngo's zich opnieuw te registreren als puur Russische organisaties onder nieuwe, strengere regels. Ngo's die zich bezighouden met 'extremistische activiteiten', zouden geen geld meer van buiten Rusland kunnen ontvangen. Wat precies met deze activiteiten bedoeld wordt is niet duidelijk, maar critici vrezen dat hiermee het werk van mensenrechtenorganisaties in met name Tsjetsjenië kan worden ingeperkt.

Officieel is de wet ingediend om een beter overzicht te krijgen van de honderdduizenden organisaties die actief zijn in Rusland. Sommige organisaties dienen volgens de regering alleen als dekmantel voor terroristische activiteiten, andere als middel om geld wit te wassen.

De werkelijke reden is waarschijnlijk een politieke: angst voor een revolutie in Rusland die plaats zou vinden met de steun van buitenlandse organisaties. De regering is ervan overtuigd dat de revoluties in Georgië, Oekraïne en Kirgizië tot stand zijn gekomen door invloed van buitenaf. Dit sentiment heerst niet alleen bij de regering, maar ook onder de bevolking. Zo steunden ook de communisten in de Doema (deel van de oppositie) de wet.

Anticiperend op de nieuwe wet heeft de Doema afgelopen vrijdag besloten 500 miljoen roebel (14,8 miljoen euro) beschikbaar te stellen voor het opzetten van nieuwe ngo's binnen en buiten Rusland. De verwachting is dat dit geld gaat naar organisaties die zijn gelieerd aan het Kremlin. Zij gaan zich voornamelijk bezighouden met de rechten van Russische staatsburgers in de Baltische landen.

De plannen voor de nieuwe wet leidden tot verontwaardiging in Rusland en daarbuiten.

Afgelopen vrijdag verzocht president Bush tijdens een ontmoeting met Poetin nog de wet uit te stellen.

Volgens een verklaring van een tiental ngo's dat in Rusland is gebaseerd, is de wet in tegenspraak met internationale wetten die door de Russische regering zijn ondertekend. Volgens hen is het niet geloofwaardig dat Rusland vanaf 1 januari voorzitter is van de G8, als het intussen deze wetten aan zijn laars lapt.

De nieuwe wet past in de lijn van de Russische president Poetin om meer controle te krijgen over de maatschappij. De berichtgeving op de Russische tv is niet meer vrij. Sinds vorig jaar worden regionale leiders niet meer door de bevolking, maar door Poetin benoemd. De afgelopen jaren herwon het Kremlin al de controle over de 'kurk' van de economie, de olie- en gassector.