Ruim 4 procent jongeren beschadigt zichzelf

Eén op de 23 jongeren snijdt of krast zichzelf, blijkt uit onderzoek. Ze doen dat uit wanhoop of om van vreselijke gedachten af te komen.

Vooral meisjes beschadigen zichzelf. Meestal beginnen ze daarmee in de puberteit. Hun motieven lopen sterk uiteen, van zelfmoordgedachten tot bijvoorbeeld 'iemand bang maken'.

Dat blijkt uit het eerste internationaal vergelijkend onderzoek Case (Child and Adolescent Selfharm in Europe), van de GGD Rotterdam en de Universiteit Leiden waarvoor ruim 4000 Nederlandse jongeren werden ondervraagd. Tegelijkertijd werd hetzelfde onderzoek gedaan in Engeland, Ierland, Hongarije, België, Noorwegen en Australië. De risicofactoren in de verschillende landen zijn hetzelfde. ,,In alle landen lopen jongeren die drugs gebruiken of niet positief over zichzelf denken meer kans dat ze zichzelf gaan beschadigen“, zegt Erik Jan de Wilde, hoofd onderzoek van de GGD Rotterdam. ,,En hun omgeving speelt een rol: jongeren die een zelfbeschadiger in de familie hebben of iemand die zelfmoord heeft gepleegd, hebben een grotere kans om zichzelf later ook iets aan te doen.“

Er is volgens de onderzoekers op grond van motieven niet makkelijk een onderscheid te maken tussen zelfbeschadiging en een poging tot zelfmoord. ,,Want de helft van de jongeren die zichzelf krassen of snijden, zegt dat ze echt wilden sterven terwijl ze ermee bezig waren.“

Nederlandse jongeren die depressief, angstig of impulsief zijn, zullen zichzelf eerder beschadigen dan jongeren die dat niet doen. Hoewel de mutilatie meestal thuis (85 procent) gebeurt, weten ouders er vaak niets van. Wel is in 48 procent van de gevallen iemand op de hoogte, zoals vrienden of een broer of zus.

Dat vooral meisjes zichzelf beschadigen, komt volgens De Wilde omdat ze ook iets duidelijk willen maken met hun gedrag. ,,Jongens geven in het algemeen minder snel aan dat het niet goed met ze gaat. Meisjes doen dat wel. Zelfbeschadiging is een manier om dat te doen, ook al is het een heel ongelukkige.“