'Geen biologisch eten meer voor mij'

Hij is pionier in duurzaamheid. Dertig jaar lang bestierde Hans Jürgens Redczus 's lands eerste natuurvoedingswinkel. Maar hij heeft er inmiddels zijn buik van vol. ,,Ik koop vanaf vandaag met pijn in mijn hart geen biologische producten meer.“

Met de leus 'Biologisch, eigenlijk heel logisch', promoten bedrijfsleven en overheid biologische producten. Maar voor Hans Jürgens Redczus is niks logisch. Ja, vroeger, toen biologisch nog gewoon alternatieve voeding heette: toén was het logisch. Toen hadden bioboeren, biowinkels en groothandel nog een gezamenlijke missie: een betere, rechtvaardige wereld. ,,We maakten samen afspraken, over productie en de marges. Want niemand mocht erop tekortkomen.“

Maar tegenwoordig? ,,Biologische boeren kunnen bijna niet meer rondkomen; hun marges worden steeds vaker bepaald door de groothandel. Daarachter schuilen dan vaak beursgenoteerde, grote bedrijven, die ook voor de winkelier de speelruimte bepalen.“ Een winkel starten door de uitgifte van obligaties, zoals Redczus in 1971 deed, is daardoor nauwelijks nog haalbaar. Natuurlijk, er zijn nog wel kleine initiatieven, zelfstandige winkeltjes die met veel idealisme en inzet overeind blijven (,,Ik kan het dan toch niet laten om daar dan even naar binnen te gaan“). En er bestaat nog een coöperatieve inkooporganisatie als De Nieuwe Band. ,,Maar verder is de sector aan geldwolven ten prooi gevallen.“

De druppel die voor hem de emmer deed overlopen, is de komst van biologische tabak. Met zo'n omstreden product moet de sector zich nimmer inlaten, vindt Redszus.

De consument wordt door de biologische sector vooral bedrogen, analyseert hij. ,,Het is geen eerlijke handel meer. Ik heb er een bittere smaak van in mijn mond.“ Zo wordt te veel en te gemakkelijk geflirt met gezondheidsclaims (,,Die zijn niet te bewijzen“) en de prijzen zijn niet transparant. ,,Anders dan vroeger bij ons, kun je tegenwoordig op de verpakkingen meestal niet lezen hoeveel een boer eraan verdient. Begrijpelijk natuurlijk: want dan blijkt hoe weinig dat is.“ Soms worden ook producten verkocht tegen onredelijke prijzen en wordt voor de consument veel verzwegen. ,,De gangbare, lokale landbouw haalt bijvoorbeeld de biologische teelt in. Biologisch wordt duidelijk energetisch zwakker.“ Veel biologische producten komen bijvoorbeeld van heinde en verre, om de kritische eko-consument vooral niet teleur te hoeven stellen. Ook in de wintermaanden. ,,Maar als je dan alles, ook de transportbelasting, bij elkaar optelt, is de vraag: is het nog wel zo duurzaam?“ Dan kun je, vindt Redczus, nog beter voor gangbare, regionale producten kiezen.

Zelf heeft hij zich, toen hij nog in Leeuwarden zijn natuurvoedingswinkel bestierde, ook bezondigd aan de verkoop van 'foute' producten. ,,Bleekselderij, paprika, Chinese kool uit Israël. Wel biologisch, maar gekweekt met zoveel water dat elders woestijnvorming toenam. Toen ik daarachter kwam, verdween het direct uit het assortiment.“ Kritisch is Redczus ook over het overheidsstreven om tien procent van het landbouwareaal biologisch te maken. ,,Dat betekent vooral grootschaligheid. Voor kleine bedrijven is daarbij geen plaats meer.“