Oude vriendschap wordt beloond

Irak moet de VS dwingen een planning te maken voor het vertrek van de Amerikaanse troepen, maande de Iraanse geestelijk leider ayatollah Khamenei gisteren.

De Amerikanen zijn de schuld van het voortdurende geweld in Irak; de aanwezigheid van buitenlandse troepen is schadelijk voor de Irakezen, sprak Khamenei tegen de Iraakse president Jalal Talabani, op bezoek in Teheran.

Zijn woorden zijn ondanks de nauwe banden tussen de Iraakse president en de VS niet aan dovemansoren gericht: Talabani gaf zelf onlangs aan dat in 2006 met de terugtrekking moet worden begonnen.

Talabani's bezoek is het eerste van een Iraakse president aan het buurland in bijna veertig jaar, en tekent de verbeterde relatie. Door Saddam Hoesseins gedwongen vertrek kon in Irak een coalitie aan de macht komen van Koerden en sjiieten met goede banden met Iran. Veel sjiitische en Koerdische politici, ook Talabani, woonden er in ballingschap.

De belangrijkste sjiitische partij van vandaag in Irak, Sciri, is zelfs in 1982 door de toenmalige Iraanse geestelijk leider ayatollah Khomeini opgericht. Diens droom dat de partij ooit in Bagdad aan de macht zou komen, is mede dankzij de Amerikanen vervuld. Haar militie, de Badr-brigade die is opgegaan in de Iraakse veiligheidstroepen, is in Iran opgeleid.

Iran is een van de grote winnaars van de regeringswissel in Irak. Een grote vijand maakte plaats voor een regering vol bekenden, en Irans politieke invloed in Bagdad is groot. De toegang tot de belangrijkste heilige stad van de sjiieten, Najaf, ligt weer open: Vele duizenden Iraanse pelgrims zijn al op bezoek geweest en religieuze studenten zijn weer welkom. Iraakse vluchtelingen keerden uit Iran terug naar huis. Er worden zaken gedaan: zo is dezer dagen afgesproken dat Iran stroom gaat leveren, en in Irak twee energiecentrales zal bouwen.

Desondanks lijken groeperingen in Iran zich te bemoeien met de interne strijd in het buurland. In Noord-Irak is een vrachtwagen vol Iraanse wapens aangetroffen, vermoedelijk voor Ansar al-Islam, de soennitische radicalen die ook voor 2003 al steun kregen uit Iran. Leden daarvan werken nu samen met Al-Kaida tegen de Amerikaanse troepen. De Britten zeggen dat in Zuid-Irak mijnen zijn aangetroffen die van Iraanse makelij zijn, en er zijn berichten dat de sjiitische opstandeling Moektada al-Sadr gesteund wordt door Iran.

Zowel Talabani als zijn Iraanse ambtgenoot Ahmedinejad ontkende dat er sprake is van dit soort inmenging. Ze melden samen “de terreur te zullen bestrijden“, en Ahmedinejad sprak zijn steun uit voor een democratisch, onafhankelijk Irak. Iran zegt dat het Bagdad zal helpen Al-Kaida te bestrijden, en Irak belooft op te treden tegen de strijders van de Moedjahidien Khalk, die onder Saddam hun basis mochten opzetten in Irak.

Maar conservatieve krachten in Iran vinden het maar niets dat Iraakse sjiieten hun voorbeeld van een door de geestelijkheid geleide staat niet willen volgen. En feit is dat veel conservatieve Iraniërs zich zorgen maken, nu hun land aan alle kanten ingesloten is door aan de VS gelieerde regimes: behalve Irak ook Pakistan en Afghanistan. Het vertrek van de VS uit Irak zou een belangrijke bres slaan in dat front.