Rijksmuseum koopt onbekende Mondriaan

Een tot dusver vrijwel onbekend landschap van de schilder Piet Mondriaan(1872-1944) is aangekocht door het Rijksmuseum in Amsterdam.

Het museum vult met deze olieverf op doek de tentoonstelling DutchWindmills; art and industry aan, die tot en met 7 december op Schipholis te zien. Daarna verhuist het naar de depots van het grotendeels geslotenRijksmuseum.

Op het schilderij is een molen bij maanlicht afgebeeld die Mondriaan bijAbcoude (onder Amsterdam) aan het Gein heeft zien staan. Dat gebeurde in1903, maar het is bekend dat Mondriaan de molen zon twintig keer heeftgeschilderd.

Mondriaan was in 1903 31 jaar oud toen hij de nog altijd bestaande molenaan het schilderachtige riviertje schilderde. Het is dus geen jeugdwerk,maar het dateert wel uit de periode dat Mondriaan -mede onder invloed vande lessen die hij van zijn oom had gekregen- nog in een HaagseSchool-achtige trant werkte. Mondriaan doorliep in die tijd een fase vaneindeloos zoeken, afwegen en experimenteren binnen het bestaande realisme.In de voorstelling valt vooral het violetblauw van de molen en de luchtop dat mooi contrasteert met de groene voorgrond. Aan de hand van hetlijnenspel van de rivier en de silhouetten van de bomen is te zien datMondriaan de voorkeur gaf aan een gestileerde weergave van het landschapboven een meer realistische duiding.

Het schilderij zit in een nieuwe, witte lijst, een reconstructie van delijsten die Mondriaan later zelf zou maken. Gedurende de 20ste eeuw was hetdoek, toen nog gestoken in een zwarte lijst met verguldsel, in particulierbezit. In 1904, dus kort nadat het werd geschilderd, kreeg een echtpaar uithet Deense Aabenraa het landschap als huwelijksgeschenk, waarna het driegeneraties lang in dezelfde familie bleef. In 2000 werd het landschapverworven door een Scandinavische verzamelaar die spoedig zou overlijden. Kunsthandel Simonis en Buunk kocht het vervolgens op een veiling inKopenhagen. De Edenaren hebben het nog eens uitgeleend aan hetMondriaanhuis in Amersfoort en verkochten het daarna voor 495000 euro aanhet Rijksmuseum. Dat bedrag kon met substantiële steun van Bankgiroloterijen Rijksmuseumfonds op tafel komen.