Kindsoldaten dragen het geweld en leed voor altijd met zich mee

Dat de Liberiaanse oud-kindsoldaat in Venray is doorgedraaid is niet zo gek. Het is vreemder dat de meeste van de tienduizenden kindsoldaten dat niet doen.

De Congolese president Kabila werd in 2001 vermoord door een kindsoldaat. Kabila had de jongen honderden kilometers meegenomen op zijn veroveringstocht richting de hoofdstad Kinshasa. De kadogo was lid van zijn persoonlijke lijfwacht, Kabila vertrouwde hem blindelings – maar toen werd hij neergeschoten. De jongen werd snel zelf gedood, en het is nooit duidelijk geworden of hij was doorgedraaid of omgekocht.

Talloos zijn de verhalen van Afrikaanse kindsoldaten die onder invloed van drugs en drank, soms gemengd met ’krachtgevend’ buskruit, gedwongen werden geweld te plegen. Je eigen moeder neerschieten, een buurman de armen afhakken, omdat je anders zelf wordt afgeknald. Daarna meegevoerd worden naar een leven vol angst en honger in de bush. De beloning bestaat uit nog meer drank en drugs, nog meer roof en moord.

Het verhaal van de geroofde en geronselde meisjes is extra gecompliceerd. Sommigen moeten mee uit moorden, velen worden seksslaven en huishoudsters in de ’bush camps’.

Uit onderzoek van Save the Children in Liberia blijkt dat meisjes daarnaast bij terugkeer meer problemen hebben dan jongens. Een kwart van de 20.000 kindsoldaten in Liberia was meisje. Die kwamen amper in het demobilisatieprogramma terecht dat in 1996 en 1997 liep. In hun dorpen zijn ze vaak ongewenst omdat ze kinderen hebben van hun verkrachters, hun ’eer geschonden is’, en ze zich soms alleen via prostitutie staande kunnen houden.

Soms weten de meisjes zelf niet beter dan de vrouw van een ’commandant’ te zijn. Zo vertelde een van de dertig vrouwen van de Oegandese terroristenleider Kony deze week dat zij het liefst naar haar man teruggaat: „Hij leerde ons bidden en ons goed te gedragen.”

Twintig jaar geleden ontvoerde hij haar. Inmiddels heeft ze vier kinderen van de door het Internationale Strafhof gezochte massamoordenaar. Psychiaters noemen dat het Stockholm-syndroom: gijzelaars die voor hun ontvoerder sympathie ontwikkelen. Het is maar een van de vele psychische aandoeningen van misbruik en geweld.

Het goede nieuws is dat niet alle kindsoldaten hebben gemoord. In Congo en West-Afrika overheerste de chaos. Maar de Soedanese jongenskampen van de SPLA-guerrilla’s waren goed georganiseerd.

Daar werden de kinderen militair getraind, maar kregen zij ook onderwijs. Tallozen van hen kwamen nooit aan vechten toe. Ook dit soort vluchtelingen heeft Nederland weten te bereiken.

Sommigen van deze ’geluksvogels’ studeren nu aan Nederlandse universiteiten en dromen van vrede in hun vaderland, en van terugkeer naar huis.