Agressieve patiënten gebaat bij een stabiele, drugsvrije omgeving

Zo’n 75 tot 100 psychiatrische patiënten in Nederland zijn onbehandelbaar. Ze zijn zo agressief dat normale psychiatrische instellingen geen raad met hen weten. Alleen jarenlang verblijf in een stabiele, drugsvrije omgeving kan hen tot rust brengen.

Dat zegt Robert van Montfoort, hoofd van de Kliniek voor intensieve behandeling (KIB) in Eindhoven, een van de drie centra in Nederland voor moeilijk behandelbare psychiatrische patiënten. De zeer agressieve kindsoldaat uit Liberia die nu opgesloten zit in de psychiatrische inrichting Sint Servatius van de GGZ Noord- en Midden-Limburg, waarover Trouw gisteren berichtte, is enige tijd opgenomen geweest in de KIB in Eindhoven.

Van Montfoort: „Wij fungeren als crisiscentrum. Ook kunnen wij een second opinion geven over patiënten die in de reguliere GGZ zijn vastgelopen, bijvoorbeeld omdat ze extreem gewelddadig zijn of anderszins ontregelend gedrag vertonen. Dan bekijken wij een tijdje of zo’n patiënt te behandelen is. Soms moeten we tot de conclusie komen dat dat bij de huidige stand van de wetenschap niet het geval is. Die patiënt kan dan niet hier blijven. We hebben maar 24 plaatsen.”

„Die Liberiaan is hier twee keer geweest. We hebben geen kans gezien het beeld bij hem milder te maken. Na vier maanden hadden we zijn verblijf nog kunnen verlengen tot een jaar of anderhalf. Maar dat had geen zin. Medicijnen? We hebben alles geprobeerd, tot in maximale doseringen. Maar sommige mensen reageren niet op medicijnen. Daarnaast heeft hij een buitengewoon gecompliceerd ziektebeeld. Hij was kindsoldaat en dan denk je al gauw aan een posttraumatisch stresssyndroom. Maar hij lijdt aan meerdere stoornissen tegelijk.”

Volgens Van Montfoort heeft elk psychiatrisch ziekenhuis wel een of twee onbehandelbare, veelal uiterst agressieve patiënten. Op dit moment heeft Nederland hen eigenlijk niets te bieden. Behalve als ze een misdaad begaan en na een gevangenisstraf in een tbs-kliniek terechtkomen. Dan worden ze behandeld. Maar er is verandering op komst. Van Montfoort: „We zijn bezig met een long care-oplossing voor deze patiënten. Begin volgend jaar gaat hier in Eindhoven de eerste spade in de grond. Ook in Amsterdam komt zo’n speciale kliniek. De ervaring heeft geleerd dat als je dergelijke patiënten langdurig een stabiel en drugsvrij milieu biedt, het beeld op den duur milder wordt. Dat je ze van de drugs kunt afhouden is heel belangrijk. In gewone psychiatrische instellingen lukt dat niet. Door hun openheid zijn dat bij wijze van spreken hoofdkwartieren voor drugshandelaren geworden.”

Van Montfoort denkt dat de zeer agressieve patiënten dankzij een stabiele omgeving na 10 tot 15 jaar rustiger worden. „Dan raakt de ziekte uitgeblust. Maar behandelen, in de zin van verbeteren, is niet mogelijk. In een groep zullen deze patiënten nooit kunnen functioneren. We kunnen er alleen voor zorgen dat we de situatie voor patiënten en personeel draaglijk maken. Misschien moeten ze wel tot het eind van hun leven op zo’n long care-afdeling blijven. Al weet je natuurlijk nooit of over 10 of 15 jaar een medicijn is ontwikkeld dat wel werkt.”