Alles mag in strijd om de macht

De Mexicaanse verkiezingen gaan voor het eerst over de inhoud. Resultaat is een felle strijd tussen links en rechts, waarbij iedere stem telt.

Als een verlosser verschijnt hij op het overvolle centrale plein in Mexico-Stad. Confetti in rood, wit en groen dwarrelt omlaag alsof God zelf een driekleurige zegen geeft over de man die Mexico gaat redden van de ondergang: Andrés Manuel López Obrador, ex-burgemeester van Mexico-Stad en favoriet bij de presidentsverkiezingen van zondag. Autoritair volgens de één, charismatisch volgens de ander. Met zijn belofte een einde te maken aan de schrijnende armoede in een rijk land won de 52-jarige leider van de Partij van de Democratische Revolutie de zielen van progressief Mexico.

Maar de strijd is allesbehalve beslist. Conservatief Mexico, de zakenwereld voorop, vreest dat López Obrador het land juist naar de ondergang gaat helpen. Zij hebben meer vertrouwen in de 43-jarige Félipe Calderón, oud-minister en kandidaat van de rechtse Nationale Actiepartij PAN. Volgens de laatste peilingen staat hij ietsje achter op zijn luidruchtige tegenstander. Calderón belooft een voortzetting van het neoliberale beleid van president Vicente Fox met open grenzen en privatiseringen. Zijn stokpaardjes zijn werk als het volk voor hem kiest, en geweld en een faillissement als ze op zijn rivaal stemmen.

Opmerkelijk kansloos is de Partij van de Institutionele Revolutie PRI, zeventig jaar almachtig op het politieke toneel. Tot 2000, toen Fox met een historische overwinning de hegemonie doorbrak. Zes jaar later maakt ’de driekleur’ voor het eerst geen schijn van kans. Kandidaat Roberto Madrazo sloot zijn campagne wijselijk bij het monument van de Revolutie, een historisch maar tegelijk zo afgemeten pleintje dat het zeker vol zou lopen. Zelfs kopstukken lopen weg uit onvrede met hun kandidaat. PRI-haters hopen dat de partij na zondag definitief wegkwijnt in onderlinge twist, waarmee het oude eenpartijsysteem zou plaatsmaken voor een nieuw tweepartijsysteem van PRD en PAN.

„Vroeger was de keus voor of tegen de PRI, continuïteit versus verandering, een autoritair regime versus democratie. Nu gaat het voor het eerst om politieke ideeën”, zegt Irma Mendez van de Faculteit voor Sociale Wetenschappen. Het resultaat is een strijd tussen links en rechts om de gunst van 71 miljoen kiezers en met twee totaal verschillende opvattingen over nijpende problemen als de misdaad, werkloosheid, vrijhandel en de massale illegale migratie naar de VS.

Iedere stem telt en om die te bemachtigen, wint het pragmatisme het. Weggelopen kopstukken van aartsvijand PRI, soms verantwoordelijk voor verkiezingsfraude en politieke moorden, worden binnengehaald omwille van hun macht en achterban. Beledigingen en schandalen strijden om voorrang. Calderón verwijst naar de corruptieschandalen van Mexico-Stad waar López Obrador zelf – wonderlijk genoeg – zonder kleerscheuren is uitgekomen. López Obrador noemt weer eens Calderóns zwager die, toen Calderón minister was, ineens hele goede zaken deed. De kiezers doen vrolijk mee. ,,Calderó’’, zo luidt een van de leuzen, ,,beloof me geen baan, maak me liever je zwager’’.