Eerst correct Nederlands

We moeten niet koste wat kost allochtone leraren voor de klas zetten. Ze moeten voorbeeldig Nederlands spreken.

Pleitbezorgers voor meer allochtoon personeel in het onderwijs moeten rekening houden met de belangen van nieuwe generaties allochtone leerlingen en zich niet alleen richten op het tewerkstellen van zoveel mogelijk allochtoon personeel.

In de afgelopen decennia zijn er vele initiatieven ontplooid om meer allochtone leerkrachten te krijgen. Het meest recente initiatief is dat van het Sectorbestuur Onderwijsarbeidsmarkt, de organisatie van werkgevers en werknemers in het onderwijs.

Eerdere projecten kwamen uit de koker van het ministerie van onderwijs, sociale diensten en hogescholen – al dan niet in samenwerking met een ‘innoverend’ en bemiddelend bureau. Wat ons bij dat soort projecten opvalt, is dat ze doorgaans met veel publiciteit van start gaan, maar dat je er daarna weinig meer van hoort.

Het lijkt ons goed om de resultaten van eerdere projecten zorgvuldig onder de loep te nemen, voordat het zoveelste nieuwe project wordt gelanceerd. Wij hebben de indruk dat dat in de praktijk helaas weinig gebeurt. Er wordt op die manier onvoldoende geleerd van fouten en ‘tegenvallers’. Dit leidt ons inziens tot onnodige frustraties bij studenten, stagebegeleiders en opleiders. In diverse projecten is bijvoorbeeld gepoogd om werkloze hoger opgeleide allochtonen te scholen tot groepsleerkracht in het basisonderwijs. Het is niet alleen interessant om te weten hoeveel deelnemers zo’n project ook met het beoogde diploma hebben afgerond, maar ook hoeveel van hen een daarmee de beoogde vaste baan hebben verworven én – zeker niet in de laatste plaats – hoe zij dan in de praktijk functioneren. Dat dan naar het oordeel van inspectie, besturen, directies, ouders en collega’s.

In de praktijk wordt er vaak gemakkelijk gedacht over een ‘onvolkomen’ beheersing van het Nederlands van kandidaten voor een lerarenopleiding. Het wegwerken van deficiënties in de beheersing van het Nederlands bij kandidaten die al tien jaar of langer in Nederland zijn – en vaak zelfs hier geboren zijn – is voor een groot deel een moeizame zaak.

Een gebrek aan zelfreflectie speelt hierbij vaak een rol: uit het gegeven dat men zich in het dagelijks leven best goed verstaanbaar kan maken, wordt nogal eens gemakkelijk de conclusie getrokken dat er weinig meer verbeterd hoeft te worden. Zoiets los je niet en passant op naast een lerarenopleiding, temeer daar deze kandidaten aan die opleiding juist al hun handen meer dan vol hebben.

Vooral als het gaat om een opleiding tot leraar basisonderwijs, vervult de toekomstige docent al tijdens de stage van zijn of haar opleiding, ook taalkundig een voorbeeldrol voor de leerlingen. Veel allochtone leerlingen zijn van het voorbeeldige Nederlands van de leerkracht veel meer afhankelijk dan autochtone leerlingen.

Wij zouden aandacht, energie en middelen dan ook allereerst willen richten op de reeds aanwezige allochtone werkers in het onderwijs – in diverse functies – om eraan bij te dragen dat de nieuwe generatie leerlingen met een allochtone achtergrond kansrijker uit het basis- en voortgezet onderwijs stroomt (en misschien daarna voor een lerarenopleiding kiest).