Staatsexamen in hoger onderwijs

Geen onderwijs volgen aan een hogeschool of universiteit, maar toch examen doen op dat niveau. Een zelfstandige exameninstelling moet zorgen dat dat mogelijk wordt, vindt de Onderwijsraad.

De raad verwijst naar het voortgezet onderwijs, dat al jaren het staatsexamen kent. Dat is toegankelijk voor iedereen die buiten het reguliere onderwijs om een vwo- of havo- diploma wil halen. Zoiets moet er ook op hbo- en universitair niveau komen, schrijft de Onderwijsraad in een gisteren verschenen advies.

Zo’n staatsexamen kan studenten vooruit helpen die gestopt zijn met hun studie. Met de werkervaring die zij daarna hebben opgedaan, kunnen zij via dat examen later alsnog hun diploma halen. Dat past in het overheidsbeleid om het aantal hoger opgeleiden omhoog te brengen.

Maar universiteiten en hogescholen zien er weinig in. Examens zijn te zeer een onderdeel van de opleiding om ze los daarvan via een zelfstandig instituut aan te bieden, zegt een woordvoerder van de vereniging van universiteiten VSNU. Volgens de HBO-raad wordt het met zo’n instituut ook lastig om snel in te spelen op veranderingen.

De raad is geen voorstander van een landelijk examen voor het middelbaar beroepsonderwijs. Nu maken de mbo-instellingen nog hun eigen examens, maar de kwaliteit staat ter discussie. Volgens de minister is een landelijk examen een waarborg voor kwaliteit en vergelijkbaarheid.

Maar voorzitter Van Wieringen van de Onderwijsraad noemt dat ’te rigoureus’. De raad zou het toejuichen als mbo-opleidingen samen afspraken maken over de inhoud van hun examens. Maar het initiatief moet van de opleidingen komen en ze hoeven niet alle mee te doen.

„Zulke afspraken moeten van onderop tot stand komen”, zegt Van Wieringen. Volgens hem is het ook erg ingewikkeld om de inhoud van examens landelijk vast te stellen; mbo-opleidingen moeten tenslotte ook inspelen op regionaal verschillende behoeften van werkgevers.