Het onstabiele Koninkrijkje aan Zee

Langzaamaan worden de nieuwe contouren zichtbaar die de meest onstabiele lidstaat van de Europese Unie afbakenen. Voor het buitenland in het algemeen en de Europese partners van Nederland in het bijzonder, is de rekensom een droef kinderspel: van de laatste drie regeringen heeft er geen een de reguliere eindstreep gehaald. Met drie gevallen kabinetten in vier jaar heeft het eigenaardige Koninkrijkje aan Zee de beschamende plek ingenomen die in het verleden door wankelend Italië en struikelend België bezet werd. Maar terwijl Rome en Brussel, na een geslaagde psychoanalyse, de weg naar het herstel hebben gevonden, is Nederland het politieke gekkenhuis van het oude continent geworden. Leg het eens aan je verbijsterde buren uit. Ja, probeer eens te verklaren hoe de perikelen rond een briefje over een nooit ingetrokken paspoort van een oud-kamerlid dat het land de facto al heeft verlaten, het lontje in dit bizarre kruitvat konden worden. Hoe doorgeschoten formalisme, ondoorgrondelijke partijlogica, rivaliteit van personen, gekwetstheid van bewindslieden, opportunisme en blinde egotripperij boven het landsbelang van het Koninkrijkje aan Zee konden prevaleren.

Natuurlijk zullen er genoeg individuen te vinden zijn die, binnen de in zichzelf gekeerde politieke elite of de pers, een of meerdere lijnen zullen uitzetten om deze rampzalige operette te kunnen rechtvaardigen. Maar deze povere geesten leven in een stervende microkosmos met wereldvreemde codes en hebben geen idee van de afmetingen van het echte universum. Ze leven permanent met hun neus op een woud van komma’s gedrukt en zien allang niet meer het grote verband. En dit vormt de kern van hun eigen tragedie: de Haagse toneelacteurs spelen in een onbegrijpelijk stuk dat het publiek grotendeels heeft weggejaagd. Ze zijn de enige verantwoordelijken voor de nieuwe wij/zij-cesuur die aan het ontstaan is. Wij, die de gewone wijde wereld bevolken; zij die in bijna onafhankelijk zelfbestuur leven op een of twee vierkante kilometer. De kloof van onbegrip is met deze derde kabinetsval in vier jaar allen maar dieper en duisterder geworden. Hoewel door het volk gemandateerd, zijn ze niet meer in dienst van het algemeen belang maar van hun eigen logica, regeltjes en kwetsbaarheid. Ze hebben de voeling met heel wat dingen verloren, waarvan de realiteit de voornaamste is. Wat plechtig ’het dualisme’ wordt genoemd, is tot een interne worsteling gedegradeerd waarin calculerende lieden, machtsbeluste avonturiers en wereldvreemde introverten voor zichzelf of hun clubje opereren. Hiermee voeden ze de antipolitieke gevoelens die al een tijdje sluimeren. Met deze groteske crisis is de parlementaire democratie in een carrousel der partijen getransformeerd. Eigenlijk zou nu het uur moeten slaan om het systeem grondig te hervormen. Misschien om van coalities met verlammende meervoud naar blokvorming over te stappen. Hoge kiesdrempels die een tweepolig stelsel mogelijk maken. Nee, deze stompzinnige zaak was een breuk niet waard en is de Nederlandse democratie onwaardig.